امروزه تنها با فشردن یک کلید، فضای خانه یا محل کار در چند ثانیه روشن میشود؛ اما رسیدن به این نقطه، نتیجه بیش از دو قرن تحقیق، آزمایش و نوآوری در صنعت روشنایی است. پیش از اختراع لامپ، انسانها برای تأمین نور از شمع، چراغهای روغنی و مشعل استفاده میکردند که علاوه بر نور کم، خطر آتشسوزی و تولید دود نیز داشتند.
اختراع لامپ الکتریکی، یکی از بزرگترین تحولات تاریخ بشر بود و مسیر زندگی، صنعت و فناوری را برای همیشه تغییر داد. در این مقاله با تاریخچه لامپهای قدیمی، روند تکامل آنها، انواع لامپهای اولیه و تفاوت آنها با لامپهای امروزی آشنا میشویم.
تاریخچه اختراع لامپ
داستان اختراع لامپ تنها به توماس ادیسون ختم نمیشود. افراد مختلفی طی سالها روی تولید یک منبع نور الکتریکی کار کردند و هر کدام بخشی از این مسیر را تکمیل کردند.
نخستین آزمایشها
در سال ۱۸۰۲ میلادی، همفری دیوی موفق شد با عبور جریان برق از یک رشته کربنی، نور تولید کند. هرچند این نمونه عمر بسیار کوتاهی داشت و برای استفاده عمومی مناسب نبود، اما پایهگذار فناوری روشنایی الکتریکی شد.
پس از او، مخترعان مختلفی تلاش کردند عمر لامپ را افزایش دهند و مصرف انرژی آن را کاهش دهند، اما هزینه تولید بالا و کیفیت پایین باعث شد این نمونهها موفقیت تجاری چندانی نداشته باشند.
نقش توماس ادیسون در توسعه لامپ
در سال ۱۸۷۹، توماس ادیسون با بهبود نمونههای قبلی توانست لامپی تولید کند که:
- عمر بیشتری داشت.
- مصرف آن منطقیتر بود.
- قابلیت تولید انبوه پیدا کرد.
- برای استفاده خانگی مناسب بود.
به همین دلیل بسیاری از افراد، ادیسون را مخترع لامپ میدانند؛ در حالی که او در واقع فناوری موجود را به مرحله بهرهبرداری صنعتی رساند.
ورود لامپهای رشتهای به بازار
لامپ رشتهای را میتوان مشهورترین لامپ قدیمی جهان دانست.
در این لامپ، جریان برق از رشتهای بسیار نازک از جنس تنگستن عبور کرده و در اثر داغ شدن، نور تولید میشود.
ویژگیهای لامپ رشتهای:
- نور گرم و دلنشین
- ساختار ساده
- قیمت مناسب
- نصب آسان
اما این لامپها معایب مهمی نیز داشتند که بعدها باعث کنار رفتن آنها شد.
معایب لامپهای قدیمی
اگرچه لامپهای رشتهای تحول بزرگی در صنعت روشنایی ایجاد کردند، اما مشکلات متعددی داشتند.
مهمترین معایب عبارتاند از:
- مصرف برق بسیار بالا
- تبدیل بخش زیادی از انرژی به گرما
- طول عمر پایین
- داغ شدن بیش از حد
- سوختن سریع رشته تنگستن
- بازده نوری پایین
- هزینه بالای نگهداری در بلندمدت
به همین دلیل، صنعت روشنایی به سمت فناوریهای جدید حرکت کرد.
ظهور لامپهای فلورسنت
پس از لامپهای رشتهای، نسل جدیدی از تجهیزات روشنایی با نام لامپ فلورسنت (مهتابی) معرفی شد.
این لامپها نسبت به مدلهای رشتهای:
- برق کمتری مصرف میکردند.
- گرمای کمتری تولید میکردند.
- طول عمر بیشتری داشتند.
- نور بیشتری ایجاد میکردند.
لامپهای فلورسنت سالها یکی از پرکاربردترین منابع روشنایی منازل، ادارهها، مدارس و کارخانهها بودند.
انقلاب بزرگ با ورود LED
در دهه ۱۹۶۰ فناوری LED معرفی شد، اما نمونههای اولیه قدرت نور کمی داشتند.
با پیشرفت فناوری نیمههادی، لامپهای LED امروزی به بازار عرضه شدند و به سرعت جایگزین نسلهای قدیمی شدند.
مزایای لامپهای LED:
- مصرف برق بسیار پایین
- طول عمر بالا
- روشن شدن فوری
- عدم تولید گرمای زیاد
- تنوع رنگ نور
- سازگاری با محیط زیست
- هزینه نگهداری پایین
امروزه تقریباً تمام پروژههای روشنایی جدید از فناوری LED استفاده میکنند.
لامپ SMD و COB؛ نسل جدید روشنایی
پس از LEDهای معمولی، فناوریهای جدیدتری مانند SMD و COB وارد بازار شدند.
این محصولات نسبت به نسلهای قبل:
- نور یکنواختتری تولید میکنند.
- بازده نوری بالاتری دارند.
- گرمای کمتری ایجاد میکنند.
- طول عمر بیشتری دارند.
- مصرف انرژی پایینتری دارند.
به همین دلیل امروزه در اکثر ساختمانهای مسکونی، اداری و صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند.
تفاوت لامپهای قدیمی با لامپهای جدید
| ویژگی | لامپ قدیمی | لامپ LED |
|---|---|---|
| مصرف برق | زیاد | بسیار کم |
| طول عمر | حدود ۱۰۰۰ ساعت | تا ۵۰ هزار ساعت |
| تولید گرما | بسیار زیاد | بسیار کم |
| بازده نوری | پایین | بسیار بالا |
| هزینه نگهداری | زیاد | کم |
| تنوع رنگ | محدود | بسیار متنوع |
آیا هنوز از لامپهای قدیمی استفاده میشود؟
اگرچه در برخی مکانها برای اهداف تزئینی یا دکوراسیون از لامپهای رشتهای و ادیسونی استفاده میشود، اما در پروژههای جدید به دلیل مصرف بالای انرژی، استفاده از آنها بسیار محدود شده است.
امروزه بیشتر ساختمانهای مسکونی، تجاری، صنعتی و اداری از لامپهای LED، SMD و COB استفاده میکنند که علاوه بر مصرف کمتر، نور باکیفیتتر و عمر طولانیتری دارند.
هنگام خرید لامپ به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای انتخاب بهترین لامپ، بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:
- توان مصرفی (وات)
- میزان روشنایی (لومن)
- دمای رنگ نور (آفتابی، مهتابی یا طبیعی)
- شاخص نمود رنگ (CRI)
- برند تولیدکننده
- طول عمر
- میزان مصرف انرژی
- گارانتی و خدمات پس از فروش
جمعبندی
لامپهای قدیمی نقطه آغاز تحول صنعت روشنایی بودند و نقش بسیار مهمی در پیشرفت فناوری برق ایفا کردند. هرچند امروزه استفاده از آنها نسبت به گذشته بسیار کاهش یافته، اما مسیر توسعهای که از لامپهای رشتهای آغاز شد، زمینه تولید لامپهای کممصرف، فلورسنت، LED، SMD و COB را فراهم کرد.
اگر قصد خرید انواع لامپهای خانگی، صنعتی، دکوراتیو یا LED را دارید، بهتر است محصولات استاندارد، کممصرف و دارای گارانتی معتبر را انتخاب کنید تا علاوه بر کاهش مصرف انرژی، از نوردهی مناسب و عمر طولانی بهرهمند شوید.
همانطور که همه ما میدانیم در گذشته تامین روشنایی منازل و ساختمانها بر عهده چراغهای روغنی و شمعها بوده است اما این روشها خطرات و مشکلاتی را بههمراه داشتند که همین مشکلات انسان را به فکر اختراع قطعه و وسیلهای کاربردی به نام لامپ انداخت. در سال 1879 اولین لامپ اختراع گردیده و انقلابی در عرصه روشنایی به وجود آورد. در همان سالهای لامپهای متعدد دیگری هم ساخته شدند که از آنها با نام لامپ قدیمی یاد میشود. در این مقاله قصد داریم به بررسی لامپ قدیمی پرداخته و تاریخچه آن را بیان کنیم.
تاریخچه لامپ
قبل از اینکه به بررسی ویژگیهای لامپ قدیمی بپردازیم بهتر است ابتدا نگاهی به تاریخچه لامپ و تحولات آن از اول ساخت و اختراع لامپ تا به امروز انداخته و آن را مورد بررسی قرار دهیم. اولین قدم در اختراع لامپ توسط فردی به نام همفری دیوی و در سال 1802 میلادی برداشته شد.
در واقع این فرد اولین ایده را در جهت اختراع لامپ ارائه کرده و اقدام به تولید وسیلهای برای روشنایی با استفاده از جریان الکتریسیته نمود اما بهدلیل مشکلاتی که ایده و وسیله ساخته شده توسط او داشت، وسیله و ایدهاش چندان موفق نبود و توانست خود را به عنوان وسیلهای کاربردی مانند لامپ مطرح کند. پس از دیوی فردی به نام وارن دی لی رو به فکر کامل کردن ایده لامپ فردی افتاد. این دانشمند تا حدود زیادی کاربرد و ماهیت لامپ را ارتقا بخشید ولی بازهم محصول او نیز بهدلیل قیمت بسیار بالا و کیفت نهچندان مناسب آن، زیاد مورد توجه قرار نگرفت.
همه ما ادیسون را خالق اولین لامپ میدانیم اما در واقع ادیسون ایدههای ذکر شده در قبل را تکامل بخشیده و سرانجام در سال 1879 موفق به اختراع اولین لامپ رسمی و کاربردی گردید و یا به عبارتی میتوان گفت ایده اختراع لامپ توسط ادیسون تکمیل شده و به بازار با قیمت و کیفیت مناسب ارائه گردید.
این لامپ ادیسون را میتوان اولین لامپ قدیمی بهشمار آورد. البته باید گفت که نمونه اولیه این لامپها چندان بهصرفه نبوده و علاوهبر مصرف برق زیاد، طول عمر کمی نیز داشتند اما با این حال، این لامپهای قدیمی برای جامعه تاریک آن زمان بسیار جذاب بودند. بعد از ادیسون، هنری وودوارد که دانشجوی پزشکی بود به فکر اختراع لامپ برقی افتاد که مشکلات ایدهها و اختراعات قبلی را نداشته باشد.
لامپ اختراع شده توسط هنری، دارای یک لوله شیشهای و همچنین یک میله کربنی بود. این لامپ برخلاف نمونههای قبلی کاملا قابل استفاده بود اما بهدلیل مشکلاتی همچون نداشتن بودجه کافی، هنری وودوارد موفق به تولید و عرضه این لامپ به بازار نشد. پس از آن لامپهای فلورسنت به میان آمدند. این لامپها توسط پیتر کوپر هیویت اختراع و اولین بار در سال 1980 به بازار ایران وارد شدند. لامپهای فلورسنتی یکی دیگر از انواع لامپهای قدیمی هستند که انقلابی جدید در این صنعت بهوجود آورده و مشکلاتی همچون طول عمر پایین و یا مصرف برق زیاد را بههمراه نداشتند.
پس از لامپ فلورسنت، در سال 1962 لامپهایی با تکنولوژی جدید و با نام LED وارد بازار شدند و از آنها با نام نسل سوم لامپها یاد میشد. البته نمیتوان لامپ LED را نوعی لامپ قدیمی بهشمار آورد زیرا امروزه هم از این نوع لامپها استفاده شده و بسیار هم کاربردی هستند؛ اما باید بدانید که الایدیهای امروزی هم با نمونههای اولیه آن متفاوت بوده و بسیار پیشرفتهتر از الایدیهای اولیه هستند.
بعد از این لامپها، لامپهای SMD به میان آمدند که در دسته لامپهای LED قرار دارند اما این لامپها از طول عمر بالاتر و مصرف انرژی پایینتری نسبت به لامپهای LED برخوردار بوده و کاربرد زیادی دارند. پس از این نمونه از لامپها، لامپهای SOB که از فناوری پیشرفتهتری برخوردار بودند وارد بازار شده و خود را بهعنوان یکی از جدیدترین نمونههای لامپهای امروزی به بازار معرفی نمودند.
لامپ قدیمی
بازه استفاده و نامگذاری لامپهای قدیمی را میتوان از ابتدا و سال شروع ساخت لامپ اولیه تا زمانی که لامپهای LED ساخته و وارد بازار شدند، تخمین زد. این بازه، گسترهای از انواع لامپهایی است که باعث تکامل و پیشرفت سطح زندگی بشر شده و سعی میشد که هر کدام از نمونه لامپهای جدید، مشکلات لامپهای قدیمیتر را نداشته و بازدهی بیشتری داشته باشند. برخی از این لامپهای قدیمی هم در زمان خود بسیار پرطرفدار شده و کاربرد زیادی پیدا کردند.
لامپهای رشتهای را میتوان جزو قدیمیترین لامپها بهشمار آورد که قابلیت تبدیل انرژی الکتریسیته را به نور و روشنایی دارا هستند. لامپهای رشتهای اولین بار در سال 1920 در بازار عرضه شده و لامپ 60 وات آن را میتوان اولین نمونه این نوع لامپها بهشمار آورد. لامپ رشتهای 60 وات را میتوان قدیمیترین نوع لامپ رشتهای بهشمار آورد که نوری شبیه به نور خورشید داشته و بسیار پرمصرف (مصرف برق بالا) بود.
لامپ رشتهای که یکی از انواع لامپهای قدیمی بهشمار میرود، معایبی همچون طول عمر کم، اتلاف بالای انرژی، آثار مضر برای محیط زیست و انسان، تولید گاز گلخانهای، اندازه بزرگ، تبخیر رشته تنگستن و … داشت. اصلیترین مشکل لامپهای رشتهای همین تبخیر رشته تنگستن است. این مشکل موجب بالا رفتن سرعت سوخت لامپ شده و اگر این رشته بخار شود، نور لامپ کمتر میگردد. همین دلایل و مشکلات باعث شدند که لامپهای رشتهای هم جایگاه خود را از دست داده و با لامپهای جدیدتر جایگذین شوند.
اگر بخواهیم ویژگیهای لامپ قدیمی را با لامپ جدید مقایسه کنیم باید گفت که لامپهای نسل جدید دارای امکاناتی نظیر تنوع رنگی، تنظیم روشنایی، مصرف بسیار پایین انرژی و … بوده و همچنین این لامپها قیمتی بهصرفهتر و طول عمر بالاتر دارند. لازم به ذکر است که امروزه در سرتاسر جهان استفاده از لامپهای LED و فلورنست جایگزین لامپهای رشتهای شده و لامپهای قدیمی کاربرد سابق خود را از دست دادهاند.
نتیجه گیری
توماس ادیسون مخترع اولین لامپ که با تکمیل ایدههای پیشین در مورد اختراع لامپ و وسیلهای برای روشنایی مستمر، موفق به ساخت و تولید اولین لامپ شد. لامپهایی که از ابتدا و سال شروع ساخت لامپ اولیه تا زمانی که لامپهای LED ساخته و وارد بازار شدند را میتوان جزو انواع لامپهای قدیمی بهحساب آورد. این لامپهای تاثیر زیادی در تولید لامپهای امروزی داشته و باعث پیشرفت در این صنعت شدند.
در این مقاله سعی کردیم به بررسی لامپ قدیمی پرداخته و تاریخچه آن را بیان کنیم. امیدوارم این مطلب مورد پسند و رضایت شما عزیزان قرار گرفته باشد. ممنون میشویم اگر نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما در سایت تکهکابل در میان گذاشته و ما را از مباحث مورد نیازتان مطلع سازید.
شما میتوانید از طریق واتساپ جهت مشاوره، خرید و دریافت پیش فاکتور انواع لامپ قدیمی با ما در ارتباط باشید.
2487 بازدید
احسان شوکتی
