کلید جداساز ۲۰ کیلوولت یا Disconnector یکی از تجهیزات مهم شبکه‌های توزیع فشار متوسط است که پس از بی‌برق‌شدن مدار، یک فاصله عایقی مطمئن و قابل تشخیص ایجاد می‌کند. هدف اصلی این تجهیز، فراهم‌کردن شرایط ایمن برای بازرسی، تعمیر و نگهداری خطوط، ترانسفورماتورها و تجهیزات پست است.
کلید جداساز معمولی برای قطع جریان اتصال کوتاه یا جریان کامل بار طراحی نشده است. بنابراین پیش از بازکردن آن، مدار باید به‌وسیله کلید قدرت، دژنکتور یا کلید قابل‌قطع زیر بار مناسب بی‌برق شود.
کلید جداساز چیست؟
کلید جداساز یک وسیله مکانیکی کلیدزنی است که در وضعیت باز، فاصله عایقی موردنیاز را میان دو بخش مدار برقرار می‌کند. این تجهیز ممکن است برای قطع و وصل جریان‌های بسیار محدود، مانند جریان‌های ناچیز خازنی یا جریان‌های مشخص‌شده در استاندارد و کاتالوگ سازنده، توانایی داشته باشد؛ اما نباید آن را با کلید قدرت یا کلید قطع زیر بار یکسان دانست.
استاندارد اصلی این تجهیزات، IEC 62271-102 است. نسخه تجمیعی IEC 62271-102:2018+AMD1:2022 الزامات کلیدهای جداساز و کلیدهای زمین AC برای نصب داخلی و فضای باز در ولتاژهای بیشتر از ۱۰۰۰ ولت را پوشش می‌دهد.
کلید جداساز ۲۰ کیلوولت چگونه کار می‌کند؟
کلید جداساز از یک یا چند تیغه متحرک و مجموعه‌ای از کنتاکت‌های ثابت تشکیل شده است. با عملکرد مکانیزم دستی یا موتوری، تیغه‌ها از کنتاکت‌ها جدا شده و فاصله عایقی لازم ایجاد می‌شود.
ترتیب صحیح عملیات معمولاً به این صورت است:
- قطع جریان بار توسط دژنکتور یا کلید قابل‌قطع زیر بار
- اطمینان از بی‌برق‌شدن مدار
- بازکردن کلید جداساز
- بررسی وضعیت باز کلید
- آزمون نبود ولتاژ با تجهیزات مناسب
- بستن کلید زمین، در صورت وجود
- اجرای قفل‌گذاری و برچسب‌گذاری ایمنی
- آغاز عملیات تعمیر یا نگهداری
مشاهده بازبودن تیغه به‌تنهایی برای شروع کار کافی نیست. نبود ولتاژ باید آزمایش شده و مدار مطابق دستورالعمل ایمنی زمین شود.
آیا کلید جداساز همان سکسیونر است؟
در بازار برق ایران، واژه‌های زیر غالباً برای یک مفهوم به کار می‌روند:
- کلید جداساز
- دیسکانکتور
- سکسیونر
- کلید ایزولاتور
بااین‌حال، واژه «سکسیونر» گاهی به تجهیزات دیگری مانند کلید جداکننده شبکه، کلید قابل‌قطع زیر بار یا حتی سکشنالایزر نیز اطلاق می‌شود. برای جلوگیری از اشتباه، هنگام خرید باید مشخصات فنی و قابلیت واقعی تجهیز بررسی شود.
اگر تجهیز فقط برای ایجاد فاصله عایقی پس از قطع جریان ساخته شده باشد، Disconnector است. اگر قابلیت قطع جریان بار نامی را داشته باشد، باید این قابلیت به‌طور مشخص در پلاک، کاتالوگ و گزارش آزمون آن ذکر شده باشد.
انواع کلید جداساز ۲۰ کیلوولت
کلید جداساز فضای باز
این مدل برای نصب روی پایه، دکل، سازه پست یا شبکه هوایی طراحی می‌شود و باید در برابر شرایط محیطی محل نصب مقاومت کافی داشته باشد.
ویژگی‌های مهم آن عبارت‌اند از:
- مناسب نصب در فضای باز
- مقاومت در برابر باران، گردوغبار و تابش خورشید
- برخورداری از فاصله خزشی متناسب با آلودگی منطقه
- امکان استفاده از مقره چینی یا پلیمری
- قابلیت نصب به‌صورت تک‌پل یا سه‌پل
- امکان تجهیز به مکانیزم دستی یا موتوری
- استفاده از شاسی و قطعات مقاوم در برابر خوردگی
عبارت‌هایی مانند GW1، GW4 یا GW9 نام‌گذاری برخی سازندگان هستند و یک طبقه‌بندی عمومی و یکسان برای تمام محصولات محسوب نمی‌شوند. انتخاب تجهیز باید براساس دیتاشیت و استاندارد آن انجام شود.
کلید جداساز داخلی
کلید جداساز داخلی برای نصب در تابلوهای فشار متوسط، سلول‌ها و پست‌های سرپوشیده به کار می‌رود. این مدل معمولاً طراحی فشرده‌تری دارد و با مکانیزم دستی یا موتوری راه‌اندازی می‌شود.
کاربردهای آن شامل موارد زیر است:
- تابلوهای فشار متوسط
- پست‌های صنعتی
- سلول‌های ورودی و خروجی
- پست‌های توزیع داخلی
- جداکردن شینه یا تجهیزات از مدار
کدهایی مانند GN19 یا GN22 به خانواده محصولات بعضی سازندگان مربوط‌اند و نباید بدون بررسی جریان نامی، جریان اتصال کوتاه، سطح عایقی و ابعاد نصب، معادل یکدیگر در نظر گرفته شوند.
کلید جداساز تک‌پل
در این مدل برای هر فاز یک کلید مجزا نصب می‌شود. عملکرد فازها ممکن است به‌صورت مستقل یا با استفاده از مکانیزم رابط انجام شود.
کلید جداساز سه‌پل
هر سه فاز روی یک شاسی مشترک قرار دارند و توسط مکانیزم واحد باز یا بسته می‌شوند. این ساختار به هم‌زمانی بهتر عملکرد فازها کمک می‌کند.
کلید جداساز دارای کلید زمین
در این مدل، علاوه بر تیغه جداساز اصلی، یک کلید زمین نیز وجود دارد. پس از قطع و جداسازی مدار، کلید زمین بخش موردنظر را به سیستم ارت متصل می‌کند.
مزایای این ساختار عبارت‌اند از:
- تخلیه بارهای خازنی باقی‌مانده
- زمین‌کردن بخش بی‌برق‌شده
- افزایش ایمنی تعمیرات
- کاهش احتمال وصل ناخواسته
- امکان استفاده از اینترلاک مکانیکی یا الکتریکی
اینترلاک باید مانع بسته‌شدن هم‌زمان تیغه اصلی و کلید زمین شود. استاندارد جدید IEC 62271-102 الزامات مشخصی برای اینترلاک‌ها، نمایش وضعیت و عملکرد مکانیکی تجهیزات در نظر گرفته است.
مشخصات فنی کلید جداساز شبکه ۲۰ کیلوولت
شبکه توزیع ممکن است دارای ولتاژ نامی ۲۰ کیلوولت باشد، اما تجهیزات آن معمولاً در رده بالاترین ولتاژ ۲۴ کیلوولت انتخاب می‌شوند.
| مشخصه | مقادیر متداول |
|---|---|
| ولتاژ نامی شبکه | ۲۰ کیلوولت |
| بالاترین ولتاژ تجهیز | ۲۴ کیلوولت |
| فرکانس نامی | ۵۰ هرتز |
| جریان نامی | ۲۰۰، ۴۰۰، ۶۳۰، ۱۲۵۰ آمپر یا بیشتر |
| جریان تحمل کوتاه‌مدت | حدود ۱۲٫۵ تا ۳۱٫۵ کیلوآمپر |
| مدت تحمل اتصال کوتاه | معمولاً ۱ یا ۳ ثانیه؛ طبق دیتاشیت |
| جریان پیک قابل تحمل | متناسب با جریان کوتاه‌مدت نامی |
| نوع نصب | داخلی یا فضای باز |
| نوع عملگر | دستی، مکانیکی یا موتوری |
| نوع مقره | چینی، رزینی یا پلیمری |
این مقادیر عمومی هستند و مشخصات نهایی باید براساس محاسبات شبکه و کاتالوگ سازنده تعیین شوند.
سطح عایقی کلید جداساز ۲۴ کیلوولت
برای بسیاری از تجهیزات رده ۲۴ کیلوولت، مقادیر متداول سطح عایقی شامل موارد زیر است:
- تحمل ولتاژ فرکانس قدرت نسبت به زمین و بین فازها: حدود ۵۰ کیلوولت
- تحمل ولتاژ فرکانس قدرت روی فاصله جداسازی: حدود ۶۰ کیلوولت
- تحمل ضربه صاعقه نسبت به زمین و بین فازها: حدود ۱۲۵ کیلوولت
- تحمل ضربه صاعقه روی فاصله جداسازی: حدود ۱۴۵ کیلوولت
عدد ۱۴۵ کیلوولت معمولاً به تحمل عایقی در دو سوی فاصله باز کلید جداساز مربوط است و نباید صرفاً به‌عنوان ولتاژ میان دو فاز معرفی شود. مقادیر دقیق باید از پلاک، دیتاشیت و گزارش آزمون تجهیز استخراج شوند.
تفاوت جریان نامی با جریان تحمل اتصال کوتاه
این دو مشخصه مفهوم متفاوتی دارند:
جریان نامی
حداکثر جریانی است که کلید در وضعیت بسته می‌تواند به‌طور پیوسته و بدون افزایش دمای غیرمجاز از خود عبور دهد.
جریان تحمل کوتاه‌مدت
جریانی است که کلید بسته می‌تواند برای مدت محدودی هنگام وقوع اتصال کوتاه تحمل کند، بدون اینکه بر اثر نیروهای الکترودینامیکی یا حرارتی آسیب غیرمجاز ببیند.
تحمل جریان اتصال کوتاه به معنای توانایی قطع آن نیست. کلید جداساز ممکن است در وضعیت بسته جریان اتصال کوتاه را برای زمان مشخص تحمل کند، اما قطع خطا باید توسط دژنکتور یا فیوز مناسب انجام شود.
تفاوت کلید جداساز، کلید قطع زیر بار و دژنکتور
| تجهیز | قطع جریان بار | قطع اتصال کوتاه | ایجاد جدایی ایمن |
|---|---|---|---|
| کلید جداساز | معمولاً خیر | خیر | بله |
| کلید قابل‌قطع زیر بار | بله، تا مقدار نامی | معمولاً خیر | بسته به طراحی |
| دژنکتور یا کلید قدرت | بله | بله | برای تعمیرات معمولاً به جداساز نیاز دارد |
| کات‌اوت فیوز | با عملکرد فیوز | بله، در محدوده قدرت قطع | در مدل Drop-Out قابل مشاهده است |
| کلید زمین | کاربرد ندارد | ممکن است قابلیت وصل روی خطا داشته باشد | اتصال بخش بی‌برق به زمین |
در برخی تجهیزات ترکیبی، بیش از یک عملکرد در یک مجموعه ارائه می‌شود؛ بنابراین نام محصول به‌تنهایی کافی نیست و باید قابلیت‌های آزمون‌شده آن بررسی شوند.
تفاوت کلید جداساز با سکشنالایزر
سکشنالایزر یک تجهیز حفاظتی یا کنترلی شبکه توزیع است که تعداد عملکردهای ریکلوزر بالادست را تشخیص می‌دهد و در زمان بی‌برقی، بخش معیوب را از شبکه جدا می‌کند.
اما کلید جداساز معمولی:
- خطا را تشخیص نمی‌دهد.
- تعداد عملکرد ریکلوزر را نمی‌شمارد.
- حفاظت خودکار اتصال کوتاه انجام نمی‌دهد.
- وظیفه اصلی آن جداسازی و ایزوله‌کردن مدار است.
به همین دلیل نباید سکسیونر، سکشنالایزر و کلید جداساز را صرفاً به دلیل شباهت نام، یک تجهیز دانست.
اجزای اصلی کلید جداساز
یک کلید جداساز ۲۰ کیلوولت می‌تواند شامل اجزای زیر باشد:
- شاسی و پایه نگهدارنده
- مقره‌های اتکایی
- تیغه‌های متحرک
- کنتاکت‌های ثابت
- ترمینال‌های ورودی و خروجی
- محور و اتصالات مکانیکی
- مکانیزم دستی یا موتوری
- نشانگر وضعیت باز و بسته
- کنتاکت‌های کمکی
- کلید زمین در مدل‌های مجهز
- اینترلاک مکانیکی یا الکتریکی
- تابلو یا جعبه کنترل موتور
کیفیت کنتاکت‌ها، فشار تماس، آبکاری، هم‌راستایی تیغه‌ها و استحکام مکانیکی روی عملکرد و افزایش دمای تجهیز تأثیر مستقیم دارند.
عملگرهای کلید جداساز
عملگر دستی
در این روش، کلید به کمک اهرم، دسته مکانیکی یا میله رابط باز و بسته می‌شود. این نوع عملگر ساختار ساده و هزینه نگهداری کمتری دارد.
عملگر هات‌استیک
برخی کلیدهای هوایی برای مانور با میله عایق یا هات‌استیک طراحی می‌شوند. این قابلیت باید در دستورالعمل سازنده تأیید شده باشد.
عملگر موتوری
مکانیزم موتوری امکان کنترل کلید از راه دور را فراهم می‌کند و می‌تواند به سیستم اسکادا، تابلو کنترل یا اتوماسیون پست متصل شود.
در زمان سفارش عملگر موتوری باید موارد زیر مشخص شوند:
- ولتاژ تغذیه موتور
- نوع فرمان باز و بسته
- کنتاکت‌های کمکی
- امکان عملکرد دستی اضطراری
- درجه حفاظت محفظه
- زمان عملکرد
- قابلیت اتصال به سیستم کنترل
کاربردهای کلید جداساز ۲۰ کیلوولت
این تجهیزات در بخش‌های مختلف شبکه استفاده می‌شوند:
- پست‌های توزیع برق
- خطوط هوایی فشار متوسط
- ورودی و خروجی ترانسفورماتورها
- جداسازی شینه‌های فشار متوسط
- پست‌های صنعتی
- کارخانه‌های فولاد، سیمان و معدن
- نیروگاه‌های خورشیدی و بادی
- تأسیسات نفت، گاز و پتروشیمی
- تابلوهای فشار متوسط
- پست‌های کمپکت و سرپوشیده
در نیروگاه خورشیدی، جداساز می‌تواند برای ایزوله‌کردن ترانسفورماتور افزاینده، شینه یا بخشی از شبکه فشار متوسط استفاده شود؛ اما طرح نهایی حفاظت و مانور باید براساس نقشه تک‌خطی و الزامات شرکت برق تعیین شود.
نکات مهم هنگام انتخاب کلید جداساز
ولتاژ شبکه
برای شبکه نامی ۲۰ کیلوولت معمولاً تجهیزات رده ۲۴ کیلوولت بررسی می‌شوند.
جریان نامی
جریان نامی کلید باید از بیشترین جریان بهره‌برداری مدار کمتر نباشد و با شرایط افزایش بار آینده نیز هماهنگ شود.
جریان اتصال کوتاه
جریان تحمل کوتاه‌مدت و جریان پیک تجهیز باید از مقادیر محاسبه‌شده در محل نصب کمتر نباشند.
محل نصب
محصول داخلی یا فضای باز باید دقیقاً متناسب با محیط بهره‌برداری انتخاب شود.
ارتفاع از سطح دریا
در ارتفاع بیشتر از ۱۰۰۰ متر ممکن است اصلاح سطح عایقی یا بررسی ویژه شرایط سرویس ضروری باشد. استاندارد IEC 62271-1 الزامات عمومی تجهیزات کلیدزنی فشار متوسط و شرایط سرویس را بیان می‌کند.
میزان آلودگی محیط
در مناطق ساحلی، صنعتی و دارای گردوغبار باید فاصله خزشی مقره، جنس عایق و امکان شست‌وشوی آن بررسی شود.
کلید زمین و اینترلاک
اگر پروژه به زمین‌کردن بخش جداشده نیاز دارد، تجهیز دارای کلید زمین و اینترلاک مطمئن انتخاب شود.
نوع مکانیزم
عملگر دستی، هات‌استیک یا موتوری باید براساس شرایط نصب، دفعات مانور و نیاز به کنترل از راه دور انتخاب شود.
گواهی آزمون
گزارش آزمون نوع، آزمون‌های روتین، افزایش دما، تحمل اتصال کوتاه، سطح عایقی و دوام مکانیکی باید بررسی شوند.
آیا می‌توان کلید جداساز را زیر بار باز کرد؟
در حالت کلی خیر. کلید جداساز معمولی برای قطع جریان بار نامی یا جریان اتصال کوتاه طراحی نشده است. بازکردن آن زیر بار می‌تواند باعث ایجاد قوس شدید، آسیب تجهیز، آتش‌سوزی و صدمه جدی به اپراتور شود.
تنها تجهیزی مجاز به قطع جریان بار است که:
- قابلیت Load Break داشته باشد.
- جریان قطع نامی آن مشخص باشد.
- آزمون‌های مربوط را گذرانده باشد.
- در مدار و شرایط تعریف‌شده سازنده استفاده شود.
بازرسی و نگهداری کلید جداساز
بازرسی دوره‌ای می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- بررسی ترک یا شکستگی مقره‌ها
- کنترل آلودگی سطح عایق
- بررسی خوردگی شاسی و قطعات فلزی
- کنترل آثار داغ‌شدگی کنتاکت‌ها
- بررسی فشار و هم‌راستایی کنتاکت‌ها
- کنترل پیچ‌ها و ترمینال‌ها
- روان‌کاری نقاط مجاز طبق دستورالعمل سازنده
- آزمایش مکانیزم و اینترلاک
- بررسی نشانگرهای وضعیت
- کنترل کنتاکت‌های کمکی
- آزمایش عملکرد موتور و مدار فرمان
- اندازه‌گیری مقاومت کنتاکت در صورت نیاز
هرگونه مانور، تنظیم یا تعمیر باید توسط افراد متخصص و طبق دستورالعمل‌های ایمنی فشار متوسط انجام شود.
قیمت کلید جداساز ۲۰ کیلوولت
قیمت این تجهیزات به عوامل زیر بستگی دارد:
- جریان نامی
- جریان تحمل اتصال کوتاه
- نوع نصب داخلی یا فضای باز
- تک‌پل یا سه‌پل بودن
- جنس و تعداد مقره‌ها
- وجود کلید زمین
- مکانیزم دستی یا موتوری
- تجهیزات اینترلاک
- سطح عایقی و فاصله خزشی
- درجه حفاظت جعبه فرمان
- برند و کشور سازنده
- گواهی‌ها و آزمون‌های محصول
- تعداد سفارش و متعلقات نصب
برای دریافت قیمت دقیق باید پلاک تجهیز قبلی، نقشه، مشخصات فنی یا شرح کامل نیاز پروژه ارسال شود.
خرید کلید جداساز ۲۰ کیلوولت از الکتروروناک
برای بررسی موجودی و استعلام قیمت کلید جداساز ۲۰ کیلوولت، سکسیونر، کلید زمین، کلید قابل‌قطع زیر بار و تجهیزات شبکه فشار متوسط می‌توانید مشخصات پروژه خود را برای الکتروروناک ارسال کنید.
- مشاهده فروشگاه الکتروروناک
- تماس مستقیم: ۰۲۱۳۶۰۵۶۶۸۵
- تماس با واحد فروش: ۰۹۰۰۱۲۲۸۱۷۵
- ارسال مشخصات و تصویر در واتساپ
برای استعلام سریع‌تر این اطلاعات را ارسال کنید:
ولتاژ شبکه + جریان نامی + جریان اتصال کوتاه + داخلی یا فضای باز + دارای کلید زمین یا بدون زمین + دستی یا موتوری + تعداد + شهر مقصد
سؤالات متداول
کلید جداساز ۲۰ کیلوولت چیست؟
تجهیزی مکانیکی برای ایجاد فاصله عایقی و جداسازی ایمن بخشی از شبکه فشار متوسط پس از قطع جریان است.
آیا کلید جداساز همان دژنکتور است؟
خیر. دژنکتور توانایی قطع جریان بار و اتصال کوتاه را دارد، اما جداساز معمولی برای قطع این جریان‌ها طراحی نشده است.
چرا برای شبکه ۲۰ کیلوولت از تجهیز ۲۴ کیلوولت استفاده می‌شود؟
۲۰ کیلوولت ولتاژ نامی شبکه است، درحالی‌که ۲۴ کیلوولت معمولاً بالاترین ولتاژ نامی تجهیز متناسب با این شبکه محسوب می‌شود.
آیا سکسیونر و کلید جداساز تفاوت دارند؟
در بسیاری از متون فارسی، سکسیونر همان کلید جداساز است؛ اما در بازار این واژه برای تجهیزات متفاوتی نیز استفاده می‌شود. قابلیت‌های محصول باید از روی دیتاشیت بررسی شوند.
کلید جداساز دو زمانه چیست؟
اصطلاحی رایج برای تجهیزی است که علاوه بر تیغه اصلی جداساز، به کلید زمین نیز مجهز است. عنوان دقیق فنی آن باید از کاتالوگ سازنده بررسی شود.
آیا کلید جداساز می‌تواند جریان اتصال کوتاه را تحمل کند؟
در وضعیت بسته می‌تواند جریان اتصال کوتاه مشخصی را برای مدت محدود تحمل کند؛ اما معمولاً توانایی قطع جریان اتصال کوتاه را ندارد.
تفاوت کلید جداساز با کلید قطع زیر بار چیست؟
کلید قطع زیر بار می‌تواند جریان بار نامی را قطع کند، اما کلید جداساز معمولی پس از بی‌برق‌شدن مدار برای ایجاد جدایی عایقی استفاده می‌شود.
جمع‌بندی
کلید جداساز ۲۰ کیلوولت نقش مهمی در جداسازی ایمن بخش‌های مختلف شبکه فشار متوسط دارد. این تجهیز معمولاً در رده ۲۴ کیلوولت انتخاب می‌شود و باید از نظر جریان نامی، تحمل اتصال کوتاه، سطح عایقی، شرایط محیطی، نوع مکانیزم، کلید زمین و استاندارد ساخت با مشخصات پروژه هماهنگ باشد.
مهم‌ترین نکته این است که کلید جداساز معمولی وسیله قطع بار یا اتصال کوتاه نیست. ابتدا باید جریان توسط تجهیز مناسب قطع شود و سپس جداساز برای ایجاد فاصله عایقی باز گردد.
248 بازدید
فروشگاه ها
