تابلو برق فشار ضعیف چیست؟ راهنمای کامل انواع، تجهیزات، کاربرد و نکات مهم خرید تابلو برق LV
تابلو برق فشار ضعیف یکی از مهمترین تجهیزات در صنعت برق است که وظیفه کنترل، حفاظت، توزیع و مدیریت انرژی الکتریکی را بر عهده دارد. تقریباً در تمامی ساختمان‌های مسکونی، مراکز تجاری، کارخانه‌ها، بیمارستان‌ها، نیروگاه‌ها، پروژه‌های عمرانی و صنایع مختلف، حداقل یک تابلو برق فشار ضعیف وجود دارد.
اگرچه بسیاری از افراد تابلو برق را صرفاً یک محفظه فلزی می‌دانند، اما در حقیقت این تجهیز قلب سیستم توزیع برق محسوب میشود و نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی، جلوگیری از خسارت تجهیزات و مدیریت مصرف انرژی ایفا می‌کند.
در این مقاله به بررسی کامل تابلو برق فشار ضعیف، انواع آن، تجهیزات داخلی، استانداردها، کاربردها، نکات خرید و عوامل مؤثر بر قیمت خواهیم پرداخت.
تابلو برق فشار ضعیف چیست؟
تابلو برق فشار ضعیف (Low Voltage Switchboard یا LV Panel) محفظه‌ای فلزی یا غیرفلزی است که تجهیزات کنترلی، حفاظتی، اندازه‌گیری و توزیع برق در داخل آن نصب می‌شوند.
طبق استانداردهای بین‌المللی، هر تابلویی که ولتاژ کاری آن تا 1000 ولت AC یا 1500 ولت DC باشد، در دسته تابلوهای فشار ضعیف قرار می‌گیرد.
وظیفه اصلی این تابلوها عبارت است از:
- توزیع برق
- حفاظت از تجهیزات
- کنترل مصرف‌کننده‌ها
- جلوگیری از اتصال کوتاه
- حفاظت در برابر اضافه بار
- ایمنی کاربران
- سهولت تعمیرات و نگهداری
به همین دلیل تقریباً تمام شبکه‌های برق فشار ضعیف به یک یا چند تابلو برق مجهز هستند.
وظایف اصلی تابلو برق فشار ضعیف
یک تابلو برق استاندارد تنها محل نصب تجهیزات نیست، بلکه چندین وظیفه مهم را به طور هم‌زمان انجام می‌دهد.
مهمترین وظایف آن عبارت‌اند از:
- توزیع برق بین مصرف‌کننده‌ها
- حفاظت در برابر اتصال کوتاه
- حفاظت در برابر اضافه بار
- کنترل موتورهای الکتریکی
- کنترل روشنایی
- کنترل تجهیزات صنعتی
- اندازه‌گیری ولتاژ، جریان و توان
- افزایش ایمنی شبکه
- جلوگیری از برق‌گرفتگی
- جلوگیری از آسیب تجهیزات گران‌قیمت
انواع تابلو برق فشار ضعیف
تابلوهای فشار ضعیف از نظر محل نصب و نوع استفاده به چند گروه تقسیم می‌شوند.
۱. تابلو برق ایستاده
رایج‌ترین نوع تابلو برق فشار ضعیف است.
این تابلو روی فونداسیون نصب شده و معمولاً در کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها، مجتمع‌های تجاری و پروژه‌های بزرگ استفاده میشود.
مزایا:
- فضای نصب تجهیزات زیاد
- امکان توسعه آینده
- دسترسی آسان
- مناسب جریان‌های بالا
۲. تابلو برق دیواری
این نوع تابلو روی دیوار یا داخل دیوار نصب میشود.
کاربرد آن بیشتر در ساختمان‌های اداری، مسکونی و تجاری است.
مزایا:
- اشغال فضای کم
- نصب آسان
- قیمت مناسب
- مناسب برای مدارهای روشنایی و توزیع
۳. تابلو برق سفارشی
در پروژه‌های صنعتی معمولاً تابلوها مطابق نیاز کارفرما طراحی و ساخته می‌شوند.
این تابلوها ممکن است شامل PLC، اینورتر، تجهیزات مانیتورینگ، HMI، سیستم‌های اتوماسیون و تجهیزات حفاظتی ویژه باشند.
انواع تابلو برق بر اساس کاربرد
تابلوهای فشار ضعیف از نظر عملکرد نیز دسته‌بندی می‌شوند.
مهمترین آنها عبارت‌اند از:
- تابلو توزیع برق
- تابلو روشنایی
- تابلو موتور (MCC)
- تابلو کنترل
- تابلو بانک خازنی
- تابلو سنکرون ژنراتور
- تابلو ATS
- تابلو PLC
- تابلو اتوماسیون صنعتی
هرکدام از این تابلوها متناسب با نوع پروژه طراحی می‌شوند.
اجزای اصلی تابلو برق فشار ضعیف
یک تابلو برق استاندارد از مجموعه‌ای از تجهیزات حفاظتی و کنترلی تشکیل شده است.
مهمترین قطعات عبارت‌اند از:
- کلید اتوماتیک (MCCB)
- کلید مینیاتوری (MCB)
- کنتاکتور
- بی‌متال
- رله حفاظتی
- شینه مسی
- ترمینال
- فیوز
- کلید گردان
- کلید هوایی (در تابلوهای بزرگ)
- ترانس جریان (CT)
- ترانس ولتاژ (PT)
- آمپرمتر
- ولت‌متر
- چراغ سیگنال
- شاسی استارت و استاپ
- باسبار
- کابلشو و وایرشو
- فن و ترموستات
- سیستم ارت
این تجهیزات با توجه به نوع تابلو ممکن است تغییر کنند.
کنتاکتور چیست؟
کنتاکتور مهمترین تجهیز فرمان در تابلو برق است.
این قطعه وظیفه قطع و وصل مدارهای قدرت را بر عهده دارد و معمولاً برای راه‌اندازی موتورهای سه‌فاز، پمپ‌ها، فن‌ها و تجهیزات صنعتی استفاده میشود.
مزایای کنتاکتور:
- سرعت عملکرد بالا
- عمر طولانی
- قابلیت کنترل از راه دور
- مناسب برای اتوماسیون صنعتی
بی‌متال چیست؟
بی‌متال یکی از تجهیزات حفاظتی مهم تابلو برق است.
این قطعه از موتورهای الکتریکی در برابر اضافه بار محافظت می‌کند.
در صورت افزایش جریان، بی‌متال مدار را قطع کرده و از سوختن موتور جلوگیری می‌کند.
کلیدهای MCB و MCCB
کلیدهای مینیاتوری و اتوماتیک نقش حفاظت مدار را بر عهده دارند.
MCB بیشتر برای مدارهای روشنایی و پریز استفاده میشود.
MCCB برای جریان‌های بالاتر و تابلوهای صنعتی کاربرد دارد.
این کلیدها در برابر:
- اتصال کوتاه
- اضافه بار
- جریان غیرمجاز
از مدار محافظت می‌کنند.
استانداردهای تابلو برق فشار ضعیف
یک تابلو برق استاندارد باید مطابق استانداردهای معتبر طراحی و ساخته شود.
مهمترین استانداردها عبارت‌اند از:
- IEC 61439
- IEC 60947
- IEC 60204
- استاندارد ملی ایران
- IP حفاظت بدنه
- IK مقاومت ضربه
رعایت این استانداردها موجب افزایش ایمنی، کیفیت و طول عمر تابلو میشود.
کاربرد تابلو برق فشار ضعیف
تابلوهای فشار ضعیف تقریباً در تمام بخش‌های صنعت استفاده می‌شوند.
از جمله:
- کارخانه‌ها
- نیروگاه‌ها
- بیمارستان‌ها
- برج‌های مسکونی
- مراکز تجاری
- صنایع نفت و گاز
- پتروشیمی
- معادن
- کارگاه‌های تولیدی
- تصفیه‌خانه‌ها
- ایستگاه‌های پمپاژ
- نیروگاه‌های خورشیدی
نکات مهم هنگام خرید تابلو برق فشار ضعیف
قبل از خرید بهتر است موارد زیر بررسی شود:
- کیفیت بدنه تابلو
- ضخامت ورق
- درجه حفاظت IP
- کیفیت رنگ الکترواستاتیک
- برند تجهیزات داخلی
- استاندارد ساخت
- ظرفیت جریان
- فضای توسعه آینده
- کیفیت شینه‌های مسی
- سیستم ارت
- تهویه مناسب
عوامل مؤثر بر قیمت تابلو برق
قیمت تابلو برق به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- ابعاد تابلو
- نوع تابلو
- ضخامت بدنه
- برند تجهیزات
- ظرفیت جریان
- تعداد فیدرها
- نوع کلیدها
- استفاده از PLC یا تجهیزات هوشمند
- استاندارد ساخت
- هزینه مونتاژ و تست
جمع‌بندی
تابلو برق فشار ضعیف یکی از اصلی‌ترین تجهیزات شبکه توزیع برق است که وظیفه حفاظت، کنترل و توزیع انرژی الکتریکی را بر عهده دارد. انتخاب یک تابلو استاندارد با تجهیزات باکیفیت، علاوه بر افزایش ایمنی، موجب کاهش هزینه‌های تعمیرات، افزایش عمر تجهیزات و بهره‌برداری مطمئن از شبکه برق خواهد شد.
اگر قصد خرید، فروش یا آشنایی بیشتر با تابلو برق فشار ضعیف، تابلو توزیع، تابلو MCC، تابلو بانک خازنی، تابلو PLC، کلیدهای حفاظتی، کنتاکتور، بی‌متال و سایر تجهیزات تابلو برق را دارید، می‌توانید آگهی‌های تخصصی و اطلاعات فنی آنها را در تکه کابل مشاهده و با تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان معتبر این حوزه ارتباط برقرار کنید.
تابلو برق فشار ضعیف محفظه‌ای می‌باشد که با هدف محافظت از قطعات الکترونیکی داخل خود در برابر عوامل محیطی بیرونی ایجاد میشود. در هر پروژه‌ی برقی یکی از اولین مواردی که باید مورد توجه قرار بگیرد نصب تابلوی برق است. هر کدام از افرادی که در پروژه نقشی ایفا می‌کنند، باید با نحوه‌ی کارکرد و ساختار تابلو آشنایی داشته باشند و در بعضی از موارد نیاز است تابلو برق، مسئول ویژه خود را داشته باشد.
تابلوهای برق به صورت کلی به سه نوع تابلوهای فشار ضعیف، متوسط و قوی تقسیم بندی شده که ما بر اساس موضوع تنها به مورد اول ان خواهیم پرداخت.
معرفی تابلو فشار ضعیف
در تمامی مواردی که میزان ولتاژ رد شده از یک تابلو تا هزار ولت باشد، آن تابلو فشار ضعیف نامیده میشود. در داخل این تابلو انواع قطعات الکترونیک مانند سوئیچ‌ها، رله‌ها، کلیدها و غیره وجود دارند که هر قسمت از این قطعات به عنوان بخشی از یک سیستم کارکرده و وظایف مخصوص به خود را در این باره به عهده دارند.
از جمله مهمترین کاربردهای تابلو برق می‌توان به کاهش خطرات استفاده از برق هنگام قطع و وصل آن اشاره کرد. به دلیل پوشیده بودن تابلوی برق، ایمنی افرادی که در محیط اطراف در حال فعالیت هستند به حداقل خود رسیده و همچنین در صورت بروز هرگونه حادثه و یا شرایط بد جوی از نفوذ آب یا سایر موارد به داخل آن جلوگیری خواهد شد.
در پروژه‌ها بسته به نوع آن از تابلوهای برق متفاوتی استفاده میشود، این تابلو در پروژهای ساختمانی بزرگ، بیمارستان‌ها، پارک‌ها و کارگاه‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر این موضوع، برای یک پروژه ممکن است از چندین تابلو فشار برق ضعیف و یا یک تابلوی متوسط و یا هر دوی آنها استفاده شود.
انواع تابلو برق فشار ضعیف:
علی رغم اینکه تابلو برق فشار ضعیف خود یکی از انواع تابلوی برق محسوب میشود، اما این تابلو نیز خود براساس نوع کاربرد آن به انواع متفاوتی تقسیم میشود. انواع تابلوهای فشار ضعیف به صورت کلی به ایستاده، سفارشی، دیواری تقسیم بندی میشود و هر کدام از این تابلوها دارای استفاده خاصی می‌باشند.
تابلو ایستاده
مهمترین تابلو برق فشار ضعیف نوع ایستاده آن می‌باشد که دارای بیشترین کاربرد بوده و روش استفاده از آنها از سمت جلو می‌باشد. این تابلو شامل بدنه، ابزارهای کنترل برق لازم، فونداسیون می‌باشد و معمولا در ارتفاع دو متر ساخته میشود.
تابلو دیواری
معمولا این تابلو در روی دیوار و یا داخل آن نصب شده و جنس آن از لوح یا ورق گالوانیزه می‌باشد.
سفارشی
این تابلو به صورت کلی براساس نیاز مصرف کننده و یا ابزار خاصی که آن مجموعه یا پروژه لازم دارد ساخته میشود. استفاده از این تابلو در پروژه‌های بزرگ و دارای شرایط ویژه‌ای می‌باشد و یا ممکن است کاربر بخواهد برای داشتن کنترل راحت به صورت سفارشی اقدام به طراحی آن بنماید.
تجهیزات و قطعات به کار رفته در تابلو برق
برای اینکه یک تابلوی برق بتواند مورد استفاده قرار بگیرد، قطعا باید در ساخت آن از یک سری تجهیزات برای کنترل برق (قطع و وصلی آن) استفاده شود. در این سطر به صورت کلی به مهمترین قطعات به کار رفته در تابلوهای برق پرداخته و به توضیح مختصر آنها بسنده خواهیم نمود.
1– کنتاکتور: یک قطعه مغناطیسی می‌باشند که در داخل تابلو قرار داشته و مهمترین وظیفه آن قطع و وصل سریع سه فاز است.
2- ترانس‌ها: یک قطعه الکترونی می‌باشد که معمولا دارای سنسور بوده و از آن برای اندازه گیری میزان ولتاژ برق در تابلوهای برقی استفاده میشود.
3- کلیدهای بی متال تک فاز و سه فاز: این نوع از کلیدها در زیر کنتاکتور نصب می‌شوند. در موتورهای برقی که به صورت مداوم کار می‌کنند، در صورتی که دما یا بار اضافی به آن وارد شود، این کلیدها به صورت خودکار برق را قطع می‌کنند. این کلیدها از دو نوع فلز متفاوت ساخته می‌شوند که در هنگام افزایش دما یکی از فلزات خم شده و برق را قطع می‌نماید.
4- کلیدهای اتومات MCB و MCCB: نحوه کارکرد این کلیدها نیز همانند انواع فیوزها بوده و در صورت وجود بار اضافی به صورت اتوماتیک برق آنها قطع می‌گردد، تنها تفاوت آنها با فیوزها این است که دارای حساسیت بسیار بالاتری نسبت به انواع فیوز هستند و عملکرد بهتری دارند.
خرید تابلو برق فشار ضعیف
به صورت کلی قیمت و نحوه خرید تابلو برق فشار ضعیف بستگی به جنس و کیفیت قطعات آن داشته و هر چه کیفیت آنها بالاتر باشد بدون شک قیمت نیز به تبع آن بالاتر خواهد رفت. شما می‌توانید برای خرید و اطلاعات بیشتر در مورد تابلو برق فشار ضعیف، به وبسایت تکه کابل مراجعه کنید.
975 بازدید
الهه زینالی
