کابل زره دار (SWA) چیست؟ راهنمای کامل خرید، کاربرد و مشخصات فنی کابل آرموردار
کابل زره دار یا Armoured Cable یکی از مقاومترین انواع کابل برق است که برای نصب در محیطهای صنعتی، زیرزمینی و مکانهایی که احتمال آسیب مکانیکی به کابل وجود دارد طراحی شده است. وجود یک لایه محافظ فلزی (آرمور) باعث میشود این کابلها در برابر ضربه، فشار، کشش، رطوبت و شرایط سخت محیطی مقاومت بسیار بیشتری نسبت به کابلهای معمولی داشته باشند.
امروزه در پروژههای برق صنعتی، نیروگاهها، پالایشگاهها، خطوط انتقال انرژی، کارخانهها و شبکههای توزیع برق، استفاده از کابل زره دار به یک استاندارد تبدیل شده است؛ زیرا خرابی کابل میتواند خسارتهای مالی سنگین، توقف تولید و حتی خطرات جانی ایجاد کند.
کابل زره دار چیست؟
کابل زره دار (SWA Cable) کابلی است که در ساختار آن یک لایه محافظ فلزی از جنس سیم فولادی، نوار فولادی یا آلومینیوم قرار گرفته است. این لایه وظیفه حفاظت مکانیکی از کابل را بر عهده دارد و از آسیب دیدن هادی و عایق کابل جلوگیری میکند.
به دلیل همین ساختار مقاوم، کابلهای زره دار برای:
- دفن مستقیم در خاک
- نصب در تونلها
- مسیرهای صنعتی
- معادن
- پروژههای عمرانی
- نیروگاهها
- پستهای برق
بسیار مناسب هستند.
مزایای استفاده از کابل زره دار
استفاده از کابل آرموردار مزایای متعددی دارد که مهمترین آنها عبارتاند از:
مقاومت مکانیکی بالا
در برابر ضربه، فشار، لهشدگی و کشش مقاومت زیادی دارد.
مناسب دفن مستقیم
بدون نیاز به لولهگذاری در بسیاری از پروژهها قابل دفن در خاک است.
افزایش طول عمر کابل
لایه آرمور از آسیبهای محیطی جلوگیری میکند.
مقاومت در برابر جوندگان
در پروژههای زیرزمینی از آسیب ناشی از حیوانات جلوگیری میکند.
ایمنی بیشتر
احتمال اتصال کوتاه و آسیب به عایق کابل کاهش پیدا میکند.
قابلیت استفاده در محیطهای صنعتی
برای شرایط سخت کاری طراحی شده است.
ساختار کابل زره دار
یک کابل زره دار استاندارد معمولاً از لایههای زیر تشکیل میشود:
1. هادی (Conductor)
معمولاً از:
- مس آنیل شده
- آلومینیوم
ساخته میشود.
2. عایق (Insulation)
رایجترین عایقها:
- XLPE
- PVC
هستند.
عایق وظیفه جداسازی هادیها و جلوگیری از نشتی جریان را بر عهده دارد.
3. بستر یا روکش داخلی
لایهای محافظ بین عایق و آرمور ایجاد میکند.
4. آرمور (Armor)
مهمترین بخش کابل زره دار است که میتواند از جنس:
- سیم فولادی (SWA)
- سیم آلومینیومی (AWA)
- نوار فولادی (STA)
باشد.
5. روکش نهایی
معمولاً از جنس PVC یا PE ساخته میشود و از کابل در برابر عوامل محیطی محافظت میکند.
انواع کابل زره دار
کابل زره دار سیم فولادی (SWA)
پرکاربردترین نوع کابل آرموردار در ایران و جهان است.
ویژگیها:
- مقاومت مکانیکی بالا
- مناسب دفن مستقیم
- قابل استفاده در پروژههای صنعتی
کابل زره دار سیم آلومینیومی (AWA)
معمولاً برای کابلهای تک رشته استفاده میشود.
مزایا:
- غیرمغناطیسی
- جلوگیری از ایجاد جریانهای القایی
- وزن کمتر
کابل زره دار نوار فولادی (STA)
در این مدل به جای سیم فولادی از نوار فولادی استفاده میشود.
کاربردها:
- شبکههای توزیع
- پروژههای ساختمانی
- مسیرهای زیرزمینی
تفاوت کابل زره دار و کابل معمولی
| ویژگی | کابل معمولی | کابل زره دار |
|---|---|---|
| مقاومت مکانیکی | کم | بسیار بالا |
| دفن مستقیم در خاک | محدود | مناسب |
| مقاومت در برابر ضربه | کم | زیاد |
| طول عمر | متوسط | بالا |
| قیمت | ارزانتر | گرانتر |
کاربردهای کابل زره دار
این کابلها در صنایع مختلف استفاده میشوند:
صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
برای مسیرهای حساس انتقال انرژی.
کارخانهها و صنایع سنگین
به دلیل مقاومت بالا در برابر ضربه.
شبکههای توزیع برق
برای خطوط زمینی فشار ضعیف و متوسط.
معادن
به دلیل شرایط سخت محیطی.
نیروگاهها
برای تغذیه تجهیزات حیاتی.
پروژههای ساختمانی
بهویژه در مسیرهای دفنی.
آیا میتوان از آرمور به عنوان ارت استفاده کرد؟
یکی از سوالات رایج در مورد کابل زره دار این است که آیا میتوان از لایه آرمور به عنوان هادی ارت استفاده کرد؟
پاسخ کوتاه: بله، در برخی استانداردها امکانپذیر است.
اما در پروژههای حساس معمولاً توصیه میشود:
- هادی ارت مجزا استفاده شود.
- آرمور صرفاً نقش حفاظ مکانیکی را بر عهده داشته باشد.
کابل زره دار XLPE بهتر است یا PVC؟
کابل زره دار XLPE
مزایا:
- تحمل دمای بالاتر
- عمر بیشتر
- ظرفیت جریاندهی بهتر
- مناسب پروژههای صنعتی
کابل زره دار PVC
مزایا:
- قیمت پایینتر
- نصب آسانتر
برای پروژههای صنعتی و شبکههای برق معمولاً کابل زره دار XLPE انتخاب مناسبتری است.
قیمت کابل زره دار به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت کابل آرموردار تحت تأثیر عوامل زیر است:
- جنس هادی (مس یا آلومینیوم)
- سطح مقطع کابل
- تعداد رشتهها
- نوع آرمور
- نوع عایق
- برند تولیدکننده
- قیمت روز مس و آلومینیوم
برندهای مطرح کابل زره دار در ایران
برخی از تولیدکنندگان معتبر عبارتاند از:
- سیم و کابل ستاره یزد
- سیم و کابل مغان
- سیم و کابل مشهد
- سیم و کابل یزد
- سیم و کابل البرز
- سیم و کابل باختر
- سیم و کابل سیمکو
جمعبندی
کابل زره دار یا SWA یکی از مهمترین انواع کابلهای برق برای محیطهای صنعتی، پروژههای زیرزمینی و مسیرهایی است که در معرض ضربه و آسیب مکانیکی قرار دارند. وجود لایه آرمور فولادی یا آلومینیومی باعث افزایش ایمنی، طول عمر و قابلیت اطمینان این کابلها میشود.
اگر قصد خرید کابل زره دار دارید، حتماً به مواردی مانند نوع هادی، سطح ولتاژ، نوع آرمور، استاندارد ساخت و برند تولیدکننده توجه کنید تا بهترین گزینه را متناسب با پروژه خود انتخاب نمایید.
همانطور که می دانید استفاده از کابل مناسب در سیستم های متفاوت می تواند از خطرات بسیاری جلوگیری کند و
یکی از انواع کابل های مقاوم در برابر عوامل محیطی کابل زره دار است. عدم استفاده صحیح از این نوع کابل ممکن است باعث آتش سوزی، برق گرفتگی و یا خرابی تجهیزات برقی شود که همگی هزینه های گزاف جانی و مالی در پی خواهند داشت.
در اینجا سعی داریم به زبانی ساده با این نوع کابل مقاوم آشنا شویم و ویژگی های آن را به خوبی بشناسیم.
همراه ما باشید تا به پاسخ سوال هایتان درباره کابل های SWA برسید.
اهمیت استفاده از کابل زره پوش :
با توسعه سریع ارتباطات نوری، بیشتر از کابل های فیبر نوری در محیط های مختلف استفاده می شود اما در شرایط دشوار جوی چه باید کرد؟ بنابراین بسیار مهم است که اطمینان حاصل کنید که کابل های شما هنگام انتقال داده به طور یکپارچه و قابل اطمینان کار می کنند. اینجاست که کابل زره پوش وارد عمل می شود.

کابل زره پوش همانطور که از نامش پیداست در برابر آسیب مکانیکی محافظت می شود در حالیکه کابل محافظت نشده بسیار آسیب پذیر است. چه تفاوتی بین آن ها وجود دارد؟ و چرا باید کابل زره پوش با کابل محافظت نشده انتخاب کنیم؟
برای پیدا کردن پاسخ تمام این پرسش ها، خواندن این مقاله را از دست ندهید.
کابل زره دار چیست؟
SWA یک کابل کنترل قدرت و کمکی است که برای استفاده در منبع تغذیه برق طراحی شده است. این نوع کابل با عناوین متفاوتی مثل کابل زره دار، کابل زره پوش و کابل SWA در صنعت شناخته می شود. این نوع کابل توسط یکی از انواع پیوندهای الکتریکی محافظت می شود و در سیستم ها و فریم ورک های زیرزمینی، شبکه های کابلی، سیستم های کنترل، شبکه های قدرت، کاربردهای داخلی و خارجی و کانال کابلی یافت می شود.
سیم زره پوش دارای یک لایه محافظتی اضافی برای جلوگیری از آسیب به سیم اصلی است. لایه زره پوش کابل کواکس با فویل یا فلز راه راه (برای اطمینان از خاصیت ارتجاعی) پیچیده شده است و هم چنین از یک ترکیب ضد آب برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل و خارج آن در ساختار آن استفاده شده است.

کابل زرهی 4 هسته ای دارای چندین لایه برای جلوگیری از آسیب دیدن کابل است. روکش بیرونی که معمولاً از پلاستیک ساخته شده است در برابر سایش و پارگی محافظت می کند.
از کابل زره دار یا آرمور عمدتا برای اندازه گیری دما، انتقال سیگنال و گرمایش ویژه در مواد شیمیایی، متالورژی، ساخت مکانیکی، تولید برق و آزمایش های علمی و… استفاده می شود.
ساختار کابل زره دار

ساختار معمول یک کابل SWA را می توان به شرح زیر تجزیه کرد:
- هادی: شامل مس رشته ای ساده است. کابل ها بر اساس درجه انعطاف پذیری طبقه بندی می شوند.
- عایق بندی: از پلی اتیلن متقاطع (XLPE) در تعدادی از کابل های برق استفاده می شود زیرا دارای مقاومت خوب در برابر آب و خصوصیات الکتریکی عالی است. عایق بندی در کابل ها عدم تماس رساناها و سایر مواد فلزی با یکدیگر را تضمین می کند.
- روکش: از روکش های پلی وینیل کلراید (PVC) برای ایجاد مرز محافظ بین لایه های داخلی و خارجی کابل استفاده می شود.
- غلاف: غلاف پی وی سی مشکی تمام اجزای کابل را در کنار هم نگه داشته و از فشارهای خارجی محافظت بیشتری می کند.
هدف از زره دار کردن کابل
زره دار کردن کابل به معنای افزودن یک لایه از زره بیش از کابل های معمولی است. زره های نوار فولادی، مناسب برای سیم فولادی نازک و زره سیم های فولادی ضخیم و غیره وجود دارد.کابل های زره دار بیشتر از کابل های معمولی برای دفن مستقیم مناسب هستند و مقاومت مکانیکی بیشتری دارند.

زره یک لایه محافظتی است که در خارج از هسته کابل با یک لایه نوار فولادی پوشانده شده است تا کابل از خرد شدن یا فشردن غلاف خارجی کابل از آسیب رسیدن به هسته و ایجاد اتصال کوتاه محافظت کند. هدف از افزودن لایه زره به کابل افزایش حفاظت مکانیکی مانند مقاومت در برابر کشش و مقاومت فشاری برای افزایش عمر مفید و همچنین بهبود عملکرد ضد تداخل کابل از طریق محافظت است.
انواع کابل زره دار
معمولاً مواد زرهی استفاده شده شامل نوار فولادی، سیم فولادی، نوار آلومینیوم، لوله آلومینیوم و غیره است.

کابل SWA نوار فولادی
کابل های زره ای نوار فولادی و کابل زره ای سیم فولادی از نفوذپذیری بالایی برخوردار هستند. همچنین دارای اثر محافظ مغناطیسی خوبی اند، می توانند برای تداخل ضد فرکانس پایین استفاده شوند و نیز می توانند زره را ایجاد کنند. کابل بدون نیاز به عبور از لوله مستقیماً دفن و ریخته می شود و قیمت پایین، کیفیت مناسب و کاربرد بیشتری دارد.
کابل SWA سیم آلومینیومی
Armor Wire فقط در نسخه های چند هسته ای کابل استفاده می شود. همانطور که از نامش پیداست، کابل چند هسته ای کابلی است که در آن تعداد هسته های مختلفی وجود دارد. وقتی کابل SWA فقط یک هسته دارد، از زره سیم مفتول آلومینیومی (AWA) به جای سیم فولادی استفاده می شود. این به این دلیل است که آلومینیوم غیر مغناطیسی است. یک میدان مغناطیسی توسط جریان در یک کابل تک هسته ای تولید می شود. این امر باعث القای جریان الکتریکی در سیم فولادی می شود که می تواند باعث گرم شدن بیش از حد شود.
کابل SWA سیم استیل
کابل های زره دار سیم استیل از حفاظت مکانیکی برخوردار هستند به این معنی کهاین کابل ها در برابر فشارهای بالاتر مقاومت بیشتری دارند، مستقیم دفن می شوند و در پروژه های خارجی یا زیرزمینی مورد استفاده قرار می گیرند. کابل های زره دار سیم استیل به طور معمول به زمین متصل شده و همچنین می تواند به عنوان هادی محافظ مدار (“سیم ارت“) برای تجهیزات تهیه شده توسط کابل استفاده شود.

کابل های زره پوش از نظر طراحی و ساخت نیز به دو نوع زیر تقسیم می شوند:
کابل زره پوش با سیم گرد
برای تولید یک کابل زره پوش با سیم گرد، از یک کابل مارپیچ یا یک شافت انعطاف پذیر که در یک سیم، دور پیچیده شده است، استفاده می شود.
کابل زره پوش با سیم تخت
برای ساخت یک کابل زره پوش با سیم صاف (تخت)، یک طناب مارپیچی با یک سیم فولاد ضد زنگ چند لایه مسطح مونتاژ می شود.
استفاده از کابل زره دار برای زمین

استفاده از کابل زره دار به عنوان وسیله ای برای ایجاد زمین برای تجهیزات تهیه شده توسط کابل در صنعت تاسیسات الکتریکی مورد بحث است. گاهی اوقات این مورد وجود دارد که یک هسته اضافی درون کابل به عنوان CPC مشخص شده است. به عنوان مثال، به جای استفاده از یک کابل دو هسته ای برای خط و خنثی و زره دار کردن به عنوان CPC، یک کابل سه هسته ای استفاده می شود.یا یک زمین خارجی سیم در کنار کابل اجرا می شود تا به عنوان CPC عمل کند.