بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی؛ هر آنچه باید درباره استخراج طلا از برد موبایل و کامپیوتر بدانید
با گسترش استفاده از تلفن همراه، کامپیوتر، تجهیزات مخابراتی و بردهای الکترونیکی، حجم زباله‌های الکترونیکی در سراسر جهان به شکل چشمگیری افزایش یافته است. بسیاری از افراد نمی‌دانند که در برخی قطعات الکترونیکی، فلزات گرانبهایی مانند طلا، نقره، پالادیوم و مس به کار رفته است. به همین دلیل بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی به یکی از صنایع مهم و سودآور دنیا تبدیل شده است.
در این مقاله از تکه کابل به بررسی روش‌های استخراج طلا از برد موبایل، میزان طلای موجود در بردهای الکترونیکی، استانداردهای بازیافت و نکات مهم این حوزه می‌پردازیم.
چرا در بردهای الکترونیکی از طلا استفاده می‌شود؟
طلا یکی از بهترین رساناهای الکتریکی است و در برابر خوردگی، زنگ‌زدگی و اکسیداسیون مقاومت بسیار بالایی دارد. به همین دلیل تولیدکنندگان تجهیزات الکترونیکی از لایه‌های نازک طلا در بخش‌هایی از بردهای الکترونیکی استفاده می‌کنند.
مهم‌ترین دلایل استفاده از طلا در بردهای الکترونیکی عبارت‌اند از:
- رسانایی الکتریکی بسیار بالا
- مقاومت عالی در برابر اکسید شدن
- افزایش طول عمر قطعات الکترونیکی
- بهبود کیفیت انتقال سیگنال
- کاهش خطا در مدارهای حساس
کدام بردهای الکترونیکی بیشترین طلا را دارند؟
همه بردهای الکترونیکی دارای مقدار مشخصی طلا هستند اما میزان آن در تجهیزات مختلف متفاوت است.
بردهایی که معمولاً بیشترین میزان طلا را دارند:
- برد موبایل‌های قدیمی
- مادربرد کامپیوتر
- کارت‌های مخابراتی
- تجهیزات شبکه و سرور
- کارت‌های صنعتی
- بردهای تجهیزات پزشکی
- بردهای نظامی و مخابراتی خاص
به طور معمول بردهای قدیمی‌تر نسبت به محصولات جدید طلای بیشتری دارند.
میزان طلای موجود در برد موبایل چقدر است؟
یکی از سوالات رایج در حوزه بازیافت الکترونیک این است که هر کیلو برد موبایل چقدر طلا دارد؟
به طور میانگین:
- هر کیلوگرم برد موبایل قدیمی بین 0.5 تا 1.5 گرم طلا دارد.
- برخی بردهای بسیار قدیمی برندهایی مانند زیمنس، آلکاتل و نوکیا ممکن است تا 1.5 گرم طلا در هر کیلوگرم داشته باشند.
- علاوه بر طلا، معمولاً چند گرم نقره و مقادیر قابل توجهی مس نیز در این بردها وجود دارد.
البته مقدار دقیق طلا به نوع برد، سال تولید و فناوری ساخت آن بستگی دارد.
استخراج طلا از بردهای الکترونیکی چگونه انجام می‌شود؟
برای جداسازی طلا از بردهای الکترونیکی روش‌های مختلفی وجود دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
1. استخراج طلا با تیزاب سلطانی
تیزاب سلطانی ترکیبی از اسید نیتریک و اسید کلریدریک است که توانایی حل کردن طلا را دارد.
مراحل کلی این روش:
- جداسازی قطعات دارای طلا
- حل کردن طلا در تیزاب سلطانی
- فیلتراسیون محلول
- رسوب‌گیری طلا
- ذوب و خالص‌سازی
مزایا
- خلوص بالای طلای استخراج شده
- مناسب برای بازیافت صنعتی
معایب
- زمان‌بر بودن فرآیند
- نیاز به تجهیزات ایمنی تخصصی
- تولید گازهای سمی
2. استخراج طلا با اسید نیتریک
در این روش فلزات پایه توسط اسید نیتریک حل میشوند اما طلا باقی می‌ماند و سپس جداسازی می‌شود.
مزایا
- سرعت بالاتر
- راندمان مناسب
معایب
- نیاز به تجهیزات مقاوم در برابر اسید
- خطرات زیست محیطی
3. روش‌های صنعتی نوین
امروزه بسیاری از کارخانه‌های بازیافت از روش‌های پیشرفته‌تری مانند:
- الکترولیز
- بازیافت هیدرومتالورژی
- بازیافت پیرومتالورژی
- جداسازی مکانیکی
استفاده می‌کنند تا بازده استخراج فلزات گران‌بها را افزایش دهند.
آیا بازیافت طلا از بردها سودآور است؟
بله، اما میزان سود به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- نوع برد
- مقدار طلای موجود
- قیمت جهانی طلا
- هزینه مواد شیمیایی
- هزینه نیروی انسانی
- حجم بردهای بازیافتی
در مقیاس صنعتی، بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی می‌تواند بسیار سودآور باشد اما در مقیاس خانگی معمولاً به دلیل هزینه‌های بالا و خطرات شیمیایی، توجیه اقتصادی کمتری دارد.
آیا تمام بردهای الکترونیکی طلا دارند؟
تقریباً تمامی بردهای الکترونیکی دارای مقدار کمی طلا هستند اما میزان آن بسیار متفاوت است.
نشانه‌های وجود طلا در برد:
- کانکتورهای طلایی رنگ
- پین‌های پردازنده
- سوکت‌های حافظه
- کانکتورهای مخابراتی
- لبه‌های اتصال کارت‌ها
البته طلایی بودن رنگ یک قطعه الزاماً به معنای وجود طلای خالص نیست و در بسیاری موارد فقط آبکاری طلا استفاده شده است.
خطرات استخراج طلا از بردهای الکترونیکی
استخراج طلا با استفاده از مواد شیمیایی بدون دانش فنی کافی می‌تواند بسیار خطرناک باشد.
برخی خطرات عبارت‌اند از:
- تولید گازهای سمی
- سوختگی شدید پوست
- آسیب به سیستم تنفسی
- آلودگی محیط زیست
- خطر انفجار برخی واکنش‌های شیمیایی
به همین دلیل توصیه می‌شود بازیافت طلا فقط در مراکز مجهز و تحت نظارت متخصصان انجام شود.
مزایای بازیافت بردهای الکترونیکی
بازیافت بردهای الکترونیکی تنها به استخراج طلا محدود نمی‌شود و مزایای زیادی دارد:
✅ کاهش زباله‌های الکترونیکی
✅ حفظ منابع طبیعی
✅ بازیابی فلزات ارزشمند
✅ کاهش آلودگی محیط زیست
✅ صرفه‌جویی در هزینه‌های استخراج معدن
✅ ایجاد اشتغال در صنایع بازیافت
جمع‌بندی
بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنعت بازیافت مدرن محسوب می‌شود. بردهای موبایل، کامپیوتر، تجهیزات مخابراتی و صنعتی حاوی مقادیر ارزشمندی از طلا، نقره و سایر فلزات گران‌بها هستند که می‌توان آنها را با روش‌های مختلف بازیابی کرد.
با توجه به افزایش روزافزون زباله‌های الکترونیکی، بازیافت اصولی این تجهیزات علاوه بر سود اقتصادی، نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست و استفاده بهینه از منابع طبیعی ایفا می‌کند. اگر قصد خرید، فروش یا مشاهده آگهی‌های مربوط به بردهای الکترونیکی، تجهیزات مخابراتی و قطعات الکترونیک را دارید، می‌توانید از طریق تکه کابل جدیدترین آگهی‌های این حوزه را مشاهده کنید.
حتما می‌دانید که در بردهای الکترونیک، تقریبا یک گرم طلای 24 عیار وجود دارد. بعد از قدیمی شدن و از کار افتادن این بردهای الکترونیک، به دلیل با ارزش بودن طلا، هم سازمان‌های مختلف و در برخی از موارد خود افراد میزان طلای موجود در این بردها را خارج می‌کنند تا بتوان از ان دوباره استفاده کرد. در این مطلب به نحوه بازیافت طلا از برد می‌پردازیم، با ما همراه باشید.
میزان تقاضا برای استخراج طلای بازیافتی در بردها
میزان درخواست برای طلا و نقره با بالا رفتن میزان استفاده از تجهیزات الکترونیکی در سطح جهان عملا افزایش یافته است. در طول یکسال تقریبا 267.3 تن طلا و 7275 تن نقره برای تولید تلفن‌های همراه، کامپیوتر و سایر تجهیزات الکترونیکی استفاده می‌گردد. با این حال باز هم فقط 15٪ از طلای موجود در برد مخابراتی از این تجهیزات بازیافت می‌شود. باقی مانده در محوطه‌های انبار یا مکان‌های دفن زباله قرار داده میشوند. ضایعاتی که شامل شیشه، پلاستیک، سیم، باتری، PCB، محفظه فلزی و … است.
PCB از فلزهای گرانبهایی ایجاد شده است و دقیقا همین موضوع، این قطعه را به یکی از بهترین قطعات برای استخراج و بازیابی تبدیل کرده است. با از بین بردن گوشی تلفن قدیمی و قرار دادن PCBها در معرض گرما و اسید، طلای بازیافتی در برد مخابراتی جدا می‌گردد.با پیشرفت فناوری و تکنولوژی و استفاده بیشتر و بیشتر از گوشی‌های همراه، ضایعات بردهای موبایل نیز رو به رشد است. این بردها که طلای با ارزش را در خود جای داده اند، احتیاج به بازیابی دارند. باید گفته شود که در گوشی‌هایی مانند سامسونگ، نوکیا و زیمنس، شش گرم نقره و یک گرم طلا قرار دارد که در بسیاری از مواقع، این مقدار طلای قرار داده شده در بردهای مخابراتی و الکترونیکی، نادیده گرفته می‌شود.
بازیافت طلا از کامپیوتر
می‌توان طلا را از قطعات کامپیوتر نیز استخراج کرد. بسیار حائز اهمیت است که بدانید بعضی از قطعات کامپیوتر و موبایل، مثل بردها با یکدیگر یکسان هستند. بردها در حقیقت قطعاتی هستند که روی آنها همه‌ی قطعه‌های یک دستگاه نصب می‌شود. شما می‌توانید قطعات طلا را نیز از این بردها استخراج کنید اما دقت کنید که کار استخراج کاری نیست که با سهولت انجام شود اکثر مواقع با مشکلات فراوانی همراه است. شما می‌توانید قطعات بردی که سوخته را نیز به فروش برسانید.
روش‌های استخراج طلا از برد مخابراتی
ما برای استخراج طلا از برد مخابراتی روش‌های مختلفی داریم که دو روش آن پرکاربرد تر از سایر روش‌ها است:
- روش تیزاب سلطانی: در این روش چهار الی پنج روز زمان می‌خواهیم، تا طلای بیست و چهارعیار با کیفیت بالا استخراج کنیم. برای این کار، نخست برد خود را درون اسید قرار می‌دهیم، اینگونه فویل‌های طلا جدا میشوند و داخل تیزاب سلطانی ریخته و حل میکنیم تا ته نشین شود، رسوب ایجاد شده، همان طلا است که استخراج کرده‌ایم.
- روش نیتریک: این روش فقط دو ساعت زمان می‌برد و قطعا بهترین روش محسوب می‌شود و مدت زمان خیلی کم تری نیز برای استخراج احتیاج دارد. اسید نیتریکی که در این روش استفاده می‌شود خاصیت خورندگی دارد اما هیچگونه اثر خورندگی در فلزاتی مثل طلا ایجاد نمی‌کند.
استانداردهای تولید طلای بازیافتی در برد مخابراتی
استانداردهای تولید طلای بازیابی شده در برد مخابراتی در سال 2002 به همت انجمن اتصال صنایع الکترونیک (IPC) ساخته شد. همین استانداردها در سال 2012 با منتشر شدن IPC-4556 اصلاح شدند. در سال 2015، استانداردها مکررا با انتشار IPC A-600 و IPC-6010 که در حال حاضر پر استفاده ترین استانداردها در تولید PCB هستند، اصلاح شدند. استانداردهای IPC را می‌شود به شیوه زیر خلاصه کرد:
- ترکیب شیمیایی:
برای ایجاد بیشترین استحکام در لبه‌های کنتاکت‌های PCB، روکش طلا باید از پنج تا ده درصد کبالت تشکیل شده باشد.
- ضخامت:
ضخامت آبکاری طلای بازیابی شده در برد مخابراتی طبق هر شرایطی باید در محدوده دو تا پنجاه میکرو اینچ باشد. ضخامت استاندارد بر اساس اندازه 0.031 اینچ، 0.062 اینچ، 0.093 اینچ و 0.125 اینچ است. ضخامت‌‌های پایین‌تر اکثرا برای نمونه‌های اولیه استفاده میشوند، در حالی که ضخامت‌‌های بالاتر در امتداد لبه‌های اتصال استفاده میشوند که به شیوه منظمی‌وارد میشوند.
- تست نوار:
برای آزمایش چسبندگی روکش طلا به همراه کنتاکت‌ها، ICP آزمایشی را ارائه می‌کند که به وسیله آن نواری در امتداد لبه‌های تماس قرار می‌گیرد. پس از برداشتن آن، نوار را از نظر آثار آبکاری بررسی می‌کنند. اگر هر گونه روکش طلا روی نوار مشاهده شود، آبکاری بدون چسبندگی کافی همراه با کنتاکت‌ها است. استانداردهای فراوان دیگری برای فرآیند آبکاری طلای موجود در برد مخابراتی وجود دارد.
- فرآیند آبکاری:در یک برد مدار، فرآیند آبکاری طلا بعد از ماسک لحیم کاری و پیش از تمام شدن سطح به کار گرفته می‌شود. فرآیند آبکاری را می‌توان به طور کلی به مراحل زیر تقسیم کرد:
- آبکاری نیکل: بین سه تا شش میکرون نیکل در ابتدا به لبه‌های اتصال، آبکاری می‌شود.
- روکش طلا: بین یک تا دو میکرون طلایی سخت، روی نیکل اندود می‌شود. طلا غالبا با کبالت برای بالا بردن مقاومت سطح تقویت می‌شود.
یک کیلو برد موبایل چقدر طلا دارد؟
می‌توان گفت که یک کیلو برد موبایل قدیمی‌شامل برندهای نوکیا، سونی اریکسون، آلکاتل، زیمنس و سامسونگ قدیمی‌دکمه ای شامل یک گرم طلای بیست و چهار عیار و شش گرم نقره می‌باشد. البته در بعضی از بردهای خیلی قدیمی‌موبایل مانند برند آلکاتل و زیمنس که تولید آنها پیش از سال ۲۰۰۲ میلادی می‌باشد تا ۱/۵ گرم طلای بیست و چهار عیار متغیر می‌باشد.
بازیافت شهرداری هر کیلو گوشی و برد را ده تا دوازده هزار تومان خریداری می‌کند.
تمامی بردهای مخابراتی طلا دارند؟
گاهی این سوال پیش می‌آید که؛ چطور می‌توانیم بفهمیم آیا برد مخابراتی من، طلا دارد یا خیر؟ اگر گوشی‌ای دارید که قدیمی است و نسبت به طلا بودن قطعات آن تردید دارد و یا هر وسیله الکترونیکی دیگر، در وهله اول به رنگ آنها دقت کنید.
اگر احیانا یکی از قطعات را مشاهده کردید که رنگی طلایی داشت این احتمال وجود دارد که طلا داشته باشد. در بهترین حالت می‌شود گفت که این قطعات واقعا از طلا هستند و در مواقعی نیز می‌توانند روکشی از طلا باشند. بعد از اینکه از این موضوع یقین پیدا کردید، می‌توانید راجع به شیوه جداسازی و سود استخراج طلا از قطعه‌های الکترونیکی نیز اطلاعاتی به دست بیاورید.
1926 بازدید
الهه زینالی
