سیستم اتصال زمین پست هوایی یکی از مهم‌ترین بخش‌های ایمنی پست‌های توزیع برق است. بدنه ترانسفورماتور، برقگیرها، سازه‌های فلزی، تجهیزات فشار متوسط و بخش فشار ضعیف باید بر اساس نقشه و دستورالعمل سیستم زمین شبکه توزیع به شکل صحیح به سیستم ارت متصل شوند.
در طراحی جدید سیستم زمین پست هوایی، صرفاً حفر یک چاه با عمق مشخص یا رسیدن به یک عدد ثابت مقاومت زمین کافی نیست. جریان خطای زمین، زمان عملکرد حفاظت، مقاومت ویژه خاک، افزایش پتانسیل زمین (EPR)، ولتاژ تماس، ولتاژ گام و نحوه ارتباط زمین سمت MV و LV باید بررسی شوند.
برای تأمین سیم مسی لخت، میله ارت، صفحه مسی، بنتونیت، مواد کاهنده، کلمپ، شینه ارت و سایر تجهیزات ارت پست هوایی می‌توانید مشخصات پروژه را برای الکتروروناک ارسال کنید.
الکتروروناک
☎️ تلفن: 02136056685
🟢 واتساپ: 09001228175
📍 تهران، لاله‌زار جنوبی، کوچه بوشهری، ساختمان خورشید، واحد ۱۵
مشاهده و استعلام قیمت تجهیزات ارت پست و چاه ارت
پست هوایی چیست؟
پست هوایی یکی از انواع پست‌های توزیع است که تجهیزات اصلی آن روی یک یا چند پایه نصب می‌شوند.
بسته به طرح شبکه، تجهیزات یک پست هوایی می‌توانند شامل:
- ترانسفورماتور توزیع
- کات‌اوت فیوز
- برقگیر
- تابلو فشار ضعیف
- سکو و سازه‌های فلزی
- کابل یا هادی‌های فشار متوسط
- شبکه فشار ضعیف خروجی
باشند.
چرا ارت پست هوایی اهمیت دارد؟
در زمان بروز خطای عایقی یا عملکرد برقگیر، جریان می‌تواند وارد سیستم زمین شود. اگر شبکه زمین به‌درستی طراحی نشده باشد، اختلاف پتانسیل خطرناکی در اطراف پایه یا روی قسمت‌های فلزی قابل لمس ایجاد می‌شود.
هدف طراحی سیستم زمین این است که شرایطی ایجاد شود که:
- تجهیزات حفاظتی به‌درستی عمل کنند.
- پتانسیل قسمت‌های فلزی قابل لمس کنترل شود.
- ولتاژ تماس در محدوده قابل قبول باقی بماند.
- ولتاژ گام در اطراف پست کنترل شود.
- جریان خطای زمین مسیر مناسبی داشته باشد.
- عملکرد برقگیر و سایر تجهیزات حفاظتی مختل نشود.
سیستم زمین MV و LV پست هوایی
طبق دستورالعمل سیستم اتصال زمین شبکه‌های توزیع توانیر، در پست هوایی باید سیستم زمین سمت فشار متوسط (MV) و فشار ضعیف (LV) در طراحی در نظر گرفته شوند.
این دو سیستم بسته به شرایط پروژه ممکن است:
- مجزا اجرا شوند؛ یا
- در صورت احراز شرایط فنی لازم، به صورت سیستم زمین مشترک طراحی شوند.
بنابراین این جمله که «زمین حفاظتی و زمین نول همیشه باید دو چاه با فاصله دقیق 20 متر باشند» یک قاعده عمومی برای تمام پست‌های هوایی نیست.
زمین فشار متوسط پست هوایی
در پست هوایی، بخش‌های فلزی مرتبط با سمت فشار متوسط معمولاً باید به سیستم زمین MV متصل شوند.
از جمله:
- بدنه فلزی ترانسفورماتور
- زمین برقگیرها
- سکوهای فلزی نگهدارنده تجهیزات
- سازه‌های فلزی روی پایه
- شیلد کابل‌های فشار متوسط در صورت وجود
- قسمت‌های هادی قابل لمس مربوط به تجهیزات MV
سیستم زمین MV معمولاً در نزدیکی پایه طراحی می‌شود.
زمین فشار ضعیف یا LV پست هوایی
سمت فشار ضعیف شامل سیستم نول و هادی‌های مربوط به شبکه LV است.
نحوه اتصال نول ترانسفورماتور، شینه N، شینه PE و سیستم زمین باید مطابق طرح شبکه و دستورالعمل شرکت توزیع تعیین شود.
در شبکه‌های عمومی ممکن است آرایش‌هایی مانند TN-C و در ادامه تفکیک PEN به PE و N طبق طراحی شبکه مورد استفاده قرار گیرند.
آیا ارت نول و ارت بدنه باید جدا باشند؟
پاسخ برای تمام پست‌ها یکسان نیست.
در برخی طرح‌ها زمین MV و LV مجزا هستند و در برخی شرایط امکان استفاده از سیستم زمین مشترک وجود دارد.
تصمیم نهایی به عواملی مانند:
- EPR یا افزایش پتانسیل زمین
- جریان اتصال کوتاه زمین
- زمان قطع حفاظت
- نوع شبکه فشار ضعیف
- مقاومت ویژه خاک
- فاصله تا مشترکین
- وضعیت سیستم زمین مشترکین
وابسته است.
EPR در پست هوایی چیست؟
Earth Potential Rise یا افزایش پتانسیل زمین به بالا رفتن پتانسیل شبکه زمین پست نسبت به زمین دوردست هنگام عبور جریان خطای زمین گفته می‌شود.
اگر EPR بالا باشد، ممکن است اختلاف پتانسیل خطرناکی در:
- بدنه تجهیزات
- اطراف پایه
- هادی نول
- شبکه فشار ضعیف
- تأسیسات متصل به پست
ایجاد شود.
به همین دلیل ارتباط زمین MV و LV باید مهندسی بررسی شود.
ولتاژ تماس در پست هوایی
ولتاژ تماس اختلاف پتانسیلی است که ممکن است فرد هنگام لمس یک قسمت هادی تجربه کند.
در طراحی سیستم زمین پست، فقط مقاومت الکترود مهم نیست؛ باید ولتاژ تماس قابل انتظار نیز کنترل شود.
ولتاژ گام چیست؟
ولتاژ گام اختلاف پتانسیل بین دو نقطه روی سطح زمین در فاصله قدم‌های فرد هنگام عبور جریان خطاست.
این موضوع خصوصاً برای پست‌های هوایی نصب‌شده در:
- پیاده‌رو
- حاشیه خیابان
- محوطه عمومی
- مراکز صنعتی قابل دسترس
اهمیت دارد.
مقاومت ارت پست هوایی باید چند اهم باشد؟
یکی از اشتباهات رایج، تعیین یک عدد ثابت مثل «2 اهم» یا «5 اهم» برای تمام پست‌ها است.
در طراحی جدید، مناسب بودن سیستم زمین صرفاً با یک عدد مقاومت سنجیده نمی‌شود.
مواردی مانند:
- جریان خطای زمین
- زمان قطع حفاظت
- ولتاژ تماس مجاز
- ولتاژ گام مجاز
- EPR
- مقاومت ویژه خاک
باید همزمان بررسی شوند.
اگر شرکت توزیع یا Specification پروژه مقدار مشخصی برای مقاومت زمین تعیین کرده باشد، همان معیار پروژه نیز باید رعایت شود.
آیا چاه ارت پست هوایی باید 10 متر باشد؟
خیر، عمق ثابت 10 متر را نمی‌توان برای تمام خاک‌ها الزام کرد.
طراحی الکترود زمین باید براساس ساختار لایه‌های خاک و نتایج اندازه‌گیری مقاومت ویژه خاک انجام شود.
در یک محل ممکن است الکترود میله‌ای عمیق مناسب باشد و در پروژه دیگر استفاده از:
- چند میله ارت
- الکترود افقی
- شبکه زمین
- حلقه هم‌پتانسیل
- صفحه ارت
نتیجه مناسب‌تری داشته باشد.
اندازه‌گیری مقاومت ویژه خاک
قبل از طراحی حرفه‌ای سیستم زمین بهتر است مقاومت ویژه خاک اندازه‌گیری شود.
مقاومت ویژه خاک می‌تواند با:
- میزان رطوبت
- نوع خاک
- دمای زمین
- نمک‌های محلول
- عمق
تغییر کند.
بدون شناخت خاک، تعیین نوع و تعداد الکترود بیشتر حالت تجربی خواهد داشت.
صفحه مسی برای ارت پست هوایی
صفحه مسی یکی از انواع الکترودهایی است که در برخی پست‌ها و سیستم‌های زمین استفاده شده است.
ابعادی مانند 50×50 سانتی‌متر در پروژه‌های قدیمی و بازار تجهیزات ارت رایج هستند، اما این ابعاد نباید به عنوان استاندارد ثابت تمام پست‌ها در نظر گرفته شوند.
هنگام خرید باید مشخص شود:
- صفحه مسی خالص است یا روکش مس
- ابعاد صفحه
- ضخامت
- وزن
- روش اتصال هادی
راهنمای انتخاب و قیمت صفحه ارت
میله ارت برای پست هوایی
میله ارت یکی از گزینه‌های متداول برای ایجاد الکترود عمودی است.
در پروژه‌ها ممکن است از:
- میله Copper Bonded
- میله فولادی روکش مس
- میله گالوانیزه متناسب با طرح
استفاده شود.
قطر، طول، جنس، روکش و تعداد میله‌ها باید براساس محاسبات طراحی تعیین شوند.
سیم مسی ارت پست هوایی
هادی مسی یکی از متداول‌ترین هادی‌های مورد استفاده در سیستم زمین است.
در نقشه‌های قدیمی پست هوایی، سایزهایی مانند 50 میلی‌متر مربع زیاد دیده می‌شوند، اما نباید این عدد را برای تمام پست‌ها ثابت فرض کرد.
سطح مقطع هادی زمین باید قادر به تحمل تنش حرارتی و مکانیکی ناشی از جریان خطا در مدت زمان عملکرد حفاظت باشد.
برای استعلام سیم ارت باید مشخص شود:
- سایز
- لخت یا روکش‌دار
- نوع هادی
- متراژ
قیمت و راهنمای خرید سیم مسی ارت
بنتونیت در ارت پست هوایی
اگر مقاومت ویژه خاک نامناسب باشد، بسته به طراحی ممکن است از بنتونیت یا مواد بهبوددهنده زمین در اطراف الکترود استفاده شود.
اما بنتونیت جایگزین طراحی صحیح سیستم زمین نیست.
ابتدا باید نوع و آرایش الکترود انتخاب شود و سپس نیاز به Backfill مناسب بررسی گردد.
چرا استفاده زیاد از نمک توصیه نمی‌شود؟
نمک می‌تواند در کوتاه‌مدت مقاومت ویژه خاک را کاهش دهد، اما استفاده غیراصولی از آن می‌تواند:
- خوردگی الکترود را افزایش دهد.
- در اثر آب شسته شود.
- شرایط شیمیایی خاک را تغییر دهد.
به همین دلیل در سیستم‌های جدید بهتر است مواد Backfill و Ground Enhancement براساس مشخصات مهندسی انتخاب شوند.
اتصال برقگیر به زمین پست
برقگیر فشار متوسط برای تخلیه اضافه‌ولتاژ نیازمند اتصال زمین مناسب است.
در دستورالعمل توانیر، زمین برقگیرهای نصب‌شده روی پست هوایی در مجموعه تجهیزاتی قرار می‌گیرد که به سیستم زمین MV متصل می‌شوند.
هادی اتصال برقگیر باید:
- مسیر مناسب و کوتاه داشته باشد.
- اتصالات مطمئن داشته باشد.
- در برابر آسیب مکانیکی محافظت شود.
- با طراحی سیستم زمین پست هماهنگ باشد.
ارت بدنه ترانسفورماتور
بدنه فلزی ترانسفورماتور یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی است که باید به سیستم زمین حفاظتی مربوط به پست متصل شود.
اتصال باید پیوستگی الکتریکی مناسب داشته و در برابر:
- خوردگی
- لرزش
- شل شدن
- صدمات مکانیکی
مقاوم باشد.
ارت سکوی ترانس و تجهیزات فلزی
سکوها و قسمت‌های فلزی قابل لمس روی پایه نیز باید طبق طرح همبندی شوند.
هدف این است که هنگام وقوع خطا اختلاف پتانسیل خطرناکی بین قسمت‌های فلزی قابل دسترس ایجاد نشود.
شیلد کابل فشار متوسط
اگر در پست هوایی کابل فشار متوسط وجود داشته باشد، شیلد یا اسکرین کابل باید مطابق طراحی Termination و سیستم زمین به زمین متصل شود.
نحوه اتصال شیلد به ساختار شبکه، نوع کابل و طراحی سیستم بستگی دارد.
حفاظت هادی ارت روی پایه
هادی زمین که از روی پایه به سمت خاک حرکت می‌کند باید در برابر:
- صدمات مکانیکی
- سرقت
- خوردگی
- تماس ناخواسته
محافظت شود.
نوع لوله محافظ، ارتفاع آن و ساختمان هادی باید مطابق نقشه اجرایی شرکت توزیع یا پروژه تعیین شود.
تسمه ارت در پست هوایی
در بعضی پروژه‌ها از تسمه فلزی به عنوان بخشی از سیستم زمین یا مسیر هادی استفاده می‌شود.
اما تسمه گالوانیزه را نمی‌توان بدون بررسی فنی مستقیماً جایگزین سیم مسی کرد.
جنس، سطح مقطع، خوردگی و نوع اتصال باید بررسی شوند.
راهنمای تسمه ارت مسی و گالوانیزه
جوش و اتصالات سیستم ارت پست
کیفیت اتصالات یکی از نقاط تعیین‌کننده در عملکرد شبکه زمین است.
روش‌های اتصال می‌توانند شامل:
- کلمپ مخصوص ارت
- اتصال پیچ و مهره‌ای مهندسی‌شده
- کابلشو و اتصال مکانیکی
- جوش اگزوترمیک در اتصالات مناسب
باشند.
طبق IEC 60364-5-54، اتصال الکتریکی باید از نظر مکانیکی و الکتریکی قابل اعتماد باشد؛ اتصال متکی صرف به لحیم به تنهایی نباید مبنای استحکام اتصال زمین قرار گیرد.
آیا سبد سیم مسی هنوز استفاده می‌شود؟
در بعضی دستورالعمل‌ها و پروژه‌های قدیمی، سبد بافته‌شده از سیم مسی به عنوان الکترود زمین معرفی شده است.
اما برای پروژه جدید بهتر است انتخاب الکترود بر اساس دستورالعمل فعلی شرکت توزیع و محاسبات سیستم زمین انجام شود.
امروزه بسته به پروژه، میله، هادی افقی، حلقه، شبکه زمین و الکترودهای دیگر نیز استفاده می‌شوند.
طراحی ارت پست هوایی چگونه انجام می‌شود؟
فرآیند حرفه‌ای طراحی می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:
- بررسی مشخصات پست و شبکه بالادست
- محاسبه جریان خطا
- اندازه‌گیری یا برآورد مقاومت ویژه خاک
- تعیین زمان عملکرد حفاظت
- انتخاب نوع الکترود
- محاسبه سطح مقطع هادی زمین
- بررسی EPR
- بررسی ولتاژ تماس
- بررسی ولتاژ گام
- بررسی ارتباط سیستم زمین MV و LV
- اجرای سیستم
- تست و اندازه‌گیری پس از اجرا
تست ارت پست هوایی
پس از اجرای سیستم زمین باید وضعیت آن اندازه‌گیری و کنترل شود.
بسته به طرح، تست‌ها ممکن است شامل:
- اندازه‌گیری مقاومت الکترود زمین
- تست پیوستگی هادی‌ها
- بازرسی اتصالات
- بررسی همبندی تجهیزات
- کنترل سیستم حفاظتی
باشند.
تجهیزات موردنیاز ارت پست هوایی
بسته به نقشه پروژه، لیست خرید می‌تواند شامل:
- سیم مسی لخت
- سیم ارت روکش‌دار
- میله ارت Copper Bonded
- صفحه مسی
- تسمه مسی یا گالوانیزه
- بنتونیت
- مواد کاهنده مقاومت زمین
- کلمپ اتصال میله به سیم
- کابلشو مسی
- شینه ارت
- قالب و پودر جوش احتراقی
- دریچه بازدید
خرید و استعلام تجهیزات ارت پست هوایی
نمونه درخواست خرید تجهیزات ارت پست
برای دریافت قیمت بهتر است درخواست به این شکل ارسال شود:
پروژه: ارت پست هوایی 20kV
سیم مسی لخت 50 mm² – 150 متر
میله ارت روکش مس – 6 عدد
کلمپ اتصال میله – 6 عدد
شینه مسی ارت – 1 عدد
بنتونیت – طبق BOQ
کابلشو مسی – طبق لیست
محل تحویل: پروژه
خرید تجهیزات ارت پست هوایی از الکتروروناک
برای تأمین تجهیزات سیستم اتصال زمین پست‌های هوایی و پروژه‌های شبکه توزیع می‌توانید BOQ یا لیست اقلام را برای الکتروروناک ارسال کنید.
الکتروروناک
📍 تهران، لاله‌زار جنوبی، کوچه بوشهری، ساختمان خورشید، واحد ۱۵
☎️ تلفن ثابت: 02136056685
🟢 واتساپ: 09001228175
مشاهده آگهی فروش سیم مسی، صفحه، میله و لوازم ارت
سوالات متداول ارت پست هوایی
ارت پست هوایی باید چند اهم باشد؟
یک مقدار ثابت را نمی‌توان برای تمام پست‌ها اعلام کرد. معیارهای طراحی شامل مقاومت سیستم زمین، جریان خطا، زمان عملکرد حفاظت، EPR و ولتاژهای تماس و گام هستند. الزامات شرکت توزیع پروژه نیز باید رعایت شوند.
آیا زمین نول و بدنه ترانس باید جدا باشد؟
بسته به شرایط پروژه، سیستم زمین MV و LV می‌توانند مجزا یا تحت شرایط مشخص مشترک باشند. این موضوع باید طبق دستورالعمل شبکه توزیع طراحی شود.
فاصله دو چاه ارت پست هوایی باید 20 متر باشد؟
عدد 20 متر در برخی دستورالعمل‌های قدیمی دیده می‌شود، اما برای تمام پروژه‌ها نمی‌توان آن را یک الزام ثابت دانست. فاصله مناسب باید با توجه به EPR و نحوه تداخل حوزه الکترودها تعیین شود.
برای ارت پست هوایی سیم مسی چند استفاده می‌شود؟
سایز 50 mm² در بسیاری از نقشه‌ها و پروژه‌های قدیمی رایج بوده، اما سطح مقطع نهایی باید طبق جریان خطا، زمان قطع و Specification پروژه تعیین شود.
صفحه مسی 50×50 برای پست کافی است؟
نمی‌توان بدون بررسی خاک و محاسبات چنین نتیجه‌ای گرفت. ممکن است یک پروژه به چند میله، شبکه زمین یا الکترود دیگری نیاز داشته باشد.
بدنه ترانس به کدام ارت وصل می‌شود؟
در پست هوایی، بدنه ترانس و قسمت‌های فلزی مرتبط با تجهیزات فشار متوسط طبق دستورالعمل توانیر به سیستم زمین MV متصل می‌شوند.
برقگیر پست هوایی به کدام زمین متصل می‌شود؟
زمین برقگیرهای سمت فشار متوسط به سیستم زمین MV پست مرتبط می‌شود.
برای خرید تجهیزات ارت پست با چه شماره‌ای تماس بگیریم؟
برای استعلام از الکتروروناک با 02136056685 تماس بگیرید یا از طریق واتساپ 09001228175 لیست پروژه را ارسال کنید.
جمع‌بندی
سیستم اتصال زمین پست هوایی فقط یک چاه ارت و یک سیم مسی نیست. طراحی صحیح آن باید ارتباط زمین MV و LV، جریان خطا، مقاومت ویژه خاک، EPR، ولتاژ تماس و گام و وضعیت تجهیزات حفاظتی را در نظر بگیرد.
نشریه 375 یکی از منابع قدیمی مشخصات فنی پست‌های 20 و 33 کیلوولت است، اما برای پروژه‌های جدید باید دستورالعمل‌های فعلی توانیر، شرکت توزیع مربوطه و Specification پروژه نیز بررسی شوند.
برای خرید سیم مسی، صفحه مسی، میله ارت، بنتونیت، تسمه، کلمپ و سایر تجهیزات ارت می‌توانید لیست پروژه را برای الکتروروناک ارسال کنید.
الکتروروناک – فروش تجهیزات ارت شبکه توزیع
☎️ 02136056685
🟢 09001228175
استعلام قیمت لوازم ارت پست هوایی
الهه زینالی
