اگر قصد خرید تجهیزات روشنایی دارید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده است که لامپ فلورسنت چیست و آیا هنوز ارزش خرید دارد؟ با وجود گسترش لامپهای LED، لامپهای فلورسنت همچنان در بسیاری از ادارات، مدارس، فروشگاهها، پارکینگها و محیطهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند.
اما آیا این لامپها هنوز انتخاب مناسبی هستند؟ تفاوت آنها با لامپهای LED چیست؟ مصرف برق، طول عمر و کیفیت نور آنها چگونه است؟
در این مقاله به تمام این پرسشها پاسخ میدهیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای سیستم روشنایی خود داشته باشید.
لامپ فلورسنت چیست؟
لامپ فلورسنت (Fluorescent Lamp) نوعی لامپ تخلیه گازی است که با استفاده از بخار جیوه، گاز بیاثر و پوشش فسفر، نور تولید میکند.
زمانی که جریان برق وارد لامپ میشود، الکترونها بخار جیوه را تحریک میکنند. این فرآیند باعث تولید اشعه فرابنفش (UV) میشود. پوشش فسفر داخل لوله این اشعه را به نور مرئی تبدیل میکند و محیط روشن میشود.
به همین دلیل بازده نوری این لامپها نسبت به لامپهای رشتهای بسیار بیشتر است.
اجزای اصلی لامپ فلورسنت
لامپ فلورسنت از چند بخش مهم تشکیل شده است:
- لوله شیشهای
- پوشش فسفر
- بخار جیوه
- گاز آرگون یا نئون
- الکترودها
- بالاست (چوک)
- استارتر (در مدلهای قدیمی)
هماهنگی این قطعات باعث روشن شدن لامپ و تولید نور یکنواخت میشود.
نحوه عملکرد لامپ فلورسنت
فرآیند روشن شدن این لامپ به صورت زیر است:
- برق وارد مدار میشود.
- بالاست ولتاژ مناسب را تأمین میکند.
- الکترودها گرم میشوند.
- بخار جیوه یونیزه میشود.
- اشعه UV تولید میشود.
- پوشش فسفر اشعه را به نور مرئی تبدیل میکند.
به همین دلیل روشن شدن این لامپها معمولاً چند ثانیه زمان نیاز دارد.
انواع لامپ فلورسنت
لامپ فلورسنت خطی (مهتابی)
رایجترین نوع فلورسنت که در منازل، مدارس، بیمارستانها و فروشگاهها استفاده میشود.
لامپ CFL یا کم مصرف
نسخه کوچکتر فلورسنت که به جای لامپ رشتهای در سرپیچ معمولی نصب میشود.
لامپ فلورسنت T5
باریکتر، کممصرفتر و مناسب برای فضاهای اداری و تجاری.
لامپ فلورسنت T8
یکی از پرکاربردترین مدلها با قیمت مناسب و نوردهی مطلوب.
لامپ فلورسنت T12
مدل قدیمیتر که امروزه کمتر تولید میشود.
مزایای لامپ فلورسنت
۱. مصرف برق کمتر
این لامپها نسبت به لامپ رشتهای حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد برق کمتری مصرف میکنند.
۲. طول عمر مناسب
بسته به کیفیت ساخت، طول عمر آنها بین ۶۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ ساعت است.
۳. نور یکنواخت
نور حاصل از فلورسنت سطح وسیعی را پوشش میدهد و برای محیطهای کاری بسیار مناسب است.
۴. تولید گرمای کمتر
در مقایسه با لامپ رشتهای، انرژی کمتری به گرما تبدیل میشود.
۵. مناسب برای روشنایی عمومی
به دلیل گستردگی نور، انتخاب خوبی برای:
- ادارهها
- مدارس
- پارکینگ
- فروشگاه
- انبارها
است.
معایب لامپ فلورسنت
با وجود مزایا، این لامپها محدودیتهایی نیز دارند.
وجود جیوه
مهمترین ایراد فلورسنت وجود مقدار کمی جیوه در داخل آن است.
به همین دلیل پس از شکستن لامپ باید با احتیاط آن را جمعآوری کرد.
روشن شدن با تأخیر
برخلاف LED، فلورسنت بلافاصله به حداکثر نور نمیرسد.
کاهش نور در طول زمان
پس از چند هزار ساعت استفاده، شدت نور کاهش پیدا میکند.
حساسیت به خاموش و روشن شدن مداوم
تعداد زیاد دفعات روشن و خاموش شدن، عمر لامپ را کاهش میدهد.
عملکرد ضعیف در هوای بسیار سرد
در دمای پایین، روشن شدن لامپ سختتر میشود.
مقایسه لامپ فلورسنت با LED
| ویژگی | فلورسنت | LED |
|---|---|---|
| مصرف برق | کم | بسیار کم |
| طول عمر | ۶ تا ۱۵ هزار ساعت | ۲۵ تا ۵۰ هزار ساعت |
| روشن شدن | با تأخیر | فوری |
| وجود جیوه | دارد | ندارد |
| تولید گرما | کم | بسیار کم |
| هزینه اولیه | کمتر | بیشتر |
| هزینه بلندمدت | بیشتر | کمتر |
در بیشتر پروژههای جدید، لامپ LED به دلیل مصرف انرژی پایینتر و عمر بیشتر جایگزین فلورسنت شده است.
کاربردهای لامپ فلورسنت
این لامپها هنوز در بسیاری از مکانها استفاده میشوند:
- مدارس
- دانشگاهها
- بیمارستانها
- پارکینگها
- فروشگاهها
- کارخانهها
- سولهها
- انبارها
- راهروها
- ساختمانهای اداری
هنگام خرید لامپ فلورسنت به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از خرید بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:
- توان مصرفی
- میزان روشنایی (لومن)
- دمای رنگ (آفتابی، مهتابی یا طبیعی)
- شاخص نمود رنگ (CRI)
- طول عمر
- برند سازنده
- نوع پایه
- کیفیت بالاست
آیا هنوز خرید لامپ فلورسنت منطقی است؟
اگرچه فلورسنت هنوز برای برخی پروژهها کاربرد دارد، اما در اغلب ساختمانهای جدید استفاده از لامپ LED انتخاب اقتصادیتر و آیندهنگرانهتری محسوب میشود.
LED مصرف برق کمتری دارد، سریع روشن میشود، فاقد جیوه است و چندین برابر بیشتر عمر میکند.
جمعبندی
لامپ فلورسنت یکی از مهمترین منابع روشنایی چند دهه اخیر است که با استفاده از بخار جیوه و پوشش فسفر نور تولید میکند. این لامپها نسبت به لامپهای رشتهای مصرف انرژی کمتر، طول عمر بیشتر و نور یکنواختتری دارند، اما وجود جیوه، روشن شدن با تأخیر و کاهش نور در طول زمان از مهمترین نقاط ضعف آنها به شمار میرود.
اگر قصد خرید انواع لامپ فلورسنت، مهتابی، لامپ کممصرف، LED و سایر تجهیزات روشنایی را دارید، میتوانید در تکه کابل علاوه بر مشاهده آگهی فروشندگان مختلف، قیمتها را مقایسه کرده و بهترین گزینه را متناسب با نیاز خود انتخاب کنید.
آیا میدانید لامپ فلورسنت چیست و چه خصوصیاتی دارد؟ لامپهای فلورسنت از جمله لامپهای مهتابی بوده که در اثر بعضی از واکنشها و بخار شدن جیوه، درون لامپ روشن خواهد شد. در ادامه این راهنما قصد داریم ضمن بررسی لامپهای فلورسنت، با اجزا و انواع مختلف این تجهیزات نوری نیز آشنا شویم؛ لذا اگر علاقمند به کسب اطلاعات در این حیطه هستید، با ما همراه باشید.
هر آنچه که باید درباره لامپ فلورسنت بدانید!
لامپ فلورسنت چیست؟
لامپهای فلورسنت نمونهای از انواع لامپهای مورد استفاده در اماکن مختلف بوده که متشکل از یک لوله شیشهای هستند. در واقع، لامپهای فلورسنت نوعی لامپ الکتریکی تخلیه شده به همراه گاز بوده که دارای بخار جیوه کم فشار و پوشش داخلی به همراه مواد فلورسناس نظیر فسفر برای تولید نور مرئی هستند. وارد شدن جریان الکتریکی موجب تحریک بخار جیوه شده و همین موضوع سبب انتشار اشعه ماوراء بنفش و در نهایت موجب درخشش مواد فلورسنت میشود.
در لامپهای مهتابی از جیوه بهرهگیری میشود، اما آن چه که موجب میشود لامپهای مذکور از خود نور تولید کرده و منتشر کنند، بخار جیوه بوده که در پی تحریک این فلز ایجاد میشود. لامپ مهتابی فلورسنت به شکل یک لوله شیشهای و توخالی بوده که افزون بر جیوه، دارای مقداری گازهای متراکم نیز است. همچنین، در این لامپها یک لایه فسفر نیز وجود داشته که در داخل حباب لامپ مذکور کشیده میشود.
مزایای لامپ فلورسنت
لامپهای فلورسنت همچون سایر تجهیزات روشنایی که در بازار وجود داشته از یکسری مزایا و معایب برخوردار هستند
که ابتدا به بررسی مزایا و بعد به بررسی معایب خواهیم پرداخت:
بهرهوری انرژی
لامپهای فلورسنت در مقایسه با لامپهای رشتهای قادر هستند همان مقدار نور یا لومن را با استفاده از انرژی ورودی کمتری تولید کرده و منتشر کنند. لولهها و لامپهای فلورسنت فشرده با کاربری تجاری و مسکونی قادر به تولید 50 الی 100 لومن در هر وات هستند، در حالی که یک لامپ رشتهای معمولی تنها میتواند در هر وات 16 لومن تولید کند؛ بهرهوری انرژی در لامپ فلورسنت موجب کاهش مصرف برق و هزینه خواهد شد.
طول عمر عملیاتی بالاتر
از دیگر مزیتهای لامپهای فلورسنت طول عمر بالای آنها است. اگر بخواهیم از دیدگاه مقایسه نگاه کنیم، یک لامپ فلورسنت معمولی میتواند 10 الی 20 برابر بیشتر از یک لامپ رشتهای دوام داشته باشد. قابل ذکر بوده که لامپهای فلورسنت دارای طول عمر عملیاتی 6000 الی 15000 ساعت بوده، در مقابل لامپهای رشتهای فقط 1000 ساعت طول عمر عملیاتی خواهند داشت. ناگفته نماند که این مزیتِ لامپهای فلورسنت موجب کاهش زمان و هزینه مرتبط با تعویض و نگهداری لامپ نیز خواهد شد.
انتشار و توزیع نور مناسب
از دیگر مزیتهای لامپ فلورسنت این است که منبع نور بزرگتری در مقایسه با لامپهای رشتهای به حساب میآید. افزون بر این، لامپها یا لولههای فلورسنت به راحتی میتوانند نور را پخش کنند و همین پخش نورِ بهتر منجر به توزیع مناسبترِ روشنایی در یک منطقه خاص میشود. در مقابل، لامپهای رشتهای منابع نوری کوچکی بوده که میزان تابش و پخش نور آنها نسبت به نمونههای فلورسنت نامناسب است.
تولید گرمای کمتر
از دیگر مزیتهای لامپهای فلورسنت میتوانیم به تولید گرمای کمتر اشاره داشته باشیم. لامپهای رشتهای در زمان پخش نور گرمای بسیار زیادی تولید میکنند؛ چرا که از انرژی ورودی زیادی بهره میبرند. جالب است بدانید که لامپ فلورسنت معمولی قادر به تبدیل 22 درصد انرژی ورودی به نور مرئی است، در مقابل لامپهای رشتهای فقط میتوانند 5 درصد از انرژی ورودی را به نور مرئی تبدیل کنند.
معایب لامپهای فلورسنت
اکنون که با مزیتهای لامپهای فلورسنت آشنا شدید، در این بخش از راهنما به بررسی ایراداتی که این لامپ داشته خواهیم پرداخت:
قیمت بالا
به طور معمول لامپهای فلورسنت در مقایسه با لامپهای رشتهای قیمت بالاتری دارند؛ چرا که ساختار آنها پیچیدهتر است. البته فراموش نکنید که لامپهای ال ای دی در مقایسه با فلورسنتها گرانقیمتتر هستند.
موارد بهداشتی و زیست محیطی
این لامپ مستعد به نشت شیمیایی بوده و به همین علت میتواند موجب آلودگی محیط و به خطر انداختن سلامت انسان شود. در نظر داشته باشید که شکستگی این لامپ میتواند منجر به نشت مقداری جیوه شود. علاوه بر این، لولههای فلورسنت معمولاً سوسو میزنند که این سوسو زدن معمولاً همراه با انتشار اشعه فرا بنفش بوده و میتواند برای افرادی که نسبت به نور حساس هستند آزاردهنده باشد؛ به عنوان مثال پیشنهاد میشود افرادی که مبتلا به بیماریهایی نظیر صرع، اوتیسم، لوپوس، سردرد مزمن و سرگیجه هستند از این منابع روشنایی استفاده نکنند.
استهلاک لامپ فلورسنت
فاکتورهای مختلفی وجود دارد که میتواند سبب ناکارآمدی و فرسودگی لولهها و لامپهای فلورسنت بشود. از جمله محدودیتهای قابل توجهای که برای این لامپ وجود داشته مربوط به فرکانس سوئیچینگ است. لامپهایی که به صورت مداوم در حال خاموش و روشن شدن هستند، به علت فرسایش سطح الکترون تابشکننده کاتدها با سرعت بالا پیر خواهند شد. از دیگر محدودیتهایی که برای لامپهای فلورسنت وجود داشته مربوط به دمای کارکرد است؛ به طوری که دمای زیر انجماد میتواند موجب از کار افتادگی لامپ مذکور بشود. از آن جایی که این لامپها در مقایسه با لامپهای رشتهای گرمای کمتری را منتشر میکنند، توانایی ذوب کردن برف و یخ را نخواهند داشت.
دیمر ناپذیر
توجه داشته باشید که امکان اتصال لامپهای مبتنی بر فلورسنت به سوئیچهای دیمر ساخته شده برای لامپهای رشتهای فراهم نیست؛ چرا که بین دو نوع چراغ برق مذکور از لحاظ فیزیکی و عملکرد تفاوتهایی وجود دارد.
تأخیر در زمان روشن شدن لامپ
این دسته از لامپها در مقایسه با سایر لامپها به مدت زمان بیشتری برای روشن شدن نیاز خواهند داشت؛ به طوری که شما بایستی برای به حداکثر رسیدن نور لامپهای مذکور 10 الی 30 ثانیه صبر کنید.
سخن پایانی
در این راهنما ضمن آشنایی با چیستی لامپ فلورسنت به بررسی مزایا و معایبی که لامپهای مذکور داشته نیز پرداختیم و دانستیم که لامپهای فلورسنت ضمن داشتن طول عمر بالا و تولید گرمای کمتر نسبت به لامپهای رشتهای، قیمت بالاتری داشته و از لحاظ بهداشتی و زیست محیطی نیز میتوانند آسیبزننده باشند. به نظر شما لامپ ال ای دی بهتر است یا فلورسنت؟ لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را در مورد این منبع نوری در قسمت ارسال دیدگاه برای ما بنویسید.
531 بازدید
محمد یاری پور
